Kıbrıs Tarihi Eseri Ne Kadar Eder? Gerçek Müzayede Fiyatları

1870'te Luigi Palma di Cesnola adına çalışan işçiler, Golgoi'deki Apollon kutsal alanında sivri miğferli, sakallı bir kireçtaşı baş buldu. Metropolitan Museum başı 1928'de sattı. Baş önce özel ellerden, sonra Maryland'deki sanat piyasasından geçti ve Nisan 2017'de Christie's New York'ta 232 numaralı lot olarak satışa çıktı: yüksekliği 42,5 cm, tahmini 25.000 ile 35.000 dolar [2]. 150.000 dolara satıldı ve Harvard Art Museums koleksiyonuna girdi [1]. Yedi yıl sonra TimeLine Auctions, Demir Çağı'na ait boyalı bir tabağı sattı; tabağın dibindeki kırmızı mürekkeple yazılmış numara, onun da bir zamanlar Metropolitan Museum'a ait olduğunu düşündürüyordu. Tabak 70 sterlin etti.

İki eser de antik, ikisi de Kıbrıs'tan ve görünüşe göre ikisi de aynı müzeden geçmiş. Bu rehber aradaki farkı neyin açtığını anlatıyor: eserin türü, durumu, belgelenmiş geçmişi ve satıldığı yer. Yaygın her eser grubu için müzayede evi, satış, lot numarası ve fiyatıyla gerçek açık artırma sonuçları veriyor ve resmî değerlemenin (ekspertiz) nasıl yapıldığını açıklıyor. Biz değerleme yapmıyoruz; eserleri ücretsiz tanımlıyor ve sahiplerini yetkin değerleme uzmanlarına yönlendiriyoruz.

Tarihi eser ne kadar eder? Değerini ne belirler?

Yaş tek başına fiyata pek bir şey katmaz: piyasadaki Kıbrıs eserlerinin çoğu 2.000 ile 4.500 yaşındadır ve 3.000 yıllık Halka Dipli (Base Ring) küçük testiler 100 dolar civarına satılır. Fiyatı önce eserin türü belirler (figürler ve figürlü kaplar sade çömleklerden çok daha pahalıya satılır; kendi eserinizin türünü bulmak için Kıbrıs çömleklerini tanıma rehberimize bakabilirsiniz), ardından biçimin nadirliği ve kalitesi, boyutu, durumu, belgelenmiş geçmişi ve satıldığı müzayede salonu.

En çok tür önemlidir. Çatal kulplu sade bir Kırmızı Perdahlı (Red Polished) kâse, Eylül 2016'da Ancient Resource Auctions'ta 180 dolara satıldı (lot 153). Aynı tür ve dönemden, iki boyunlu, kesik gagalı ve üzerinde iki modelleme kuş bulunan bir Kırmızı Perdahlı testi ise kısmen onarılmış olmasına rağmen 11 Mart 2026'da Stuttgart'taki Nagel müzayedesinde 8.000 avroya satıldı (lot 5). Demir Çağı çömleklerinde boyalı sahneler aynı etkiyi yapar: kutsal bir ağaca uzanan bir figürle bezeli İki Renkli (Bichrome) yonca ağızlı bir testi 2019'da Lyon & Turnbull'da 24.000 sterlin etti [6]. Benzer tarihli, yalnızca bant ve dairelerle bezeli bir İki Renkli testi ise genellikle birkaç yüz ile birkaç bin arasında satılır (Paris'te Millon, 27 Ekim 2022'de böyle bir testiyi 700 avroya sattı, lot 187).

Aynı tür içinde nadir biçim kazanır. Geç Tunç Çağı'nda Kıbrıs'tan binlerce ihraç edilen Halka Dipli "bilbil" testicik ve Beyaz Astarlı (White Slip) yarım küre kâse gibi seri üretilmiş tipler hâlâ ucuzdur. Altı delikli tutamağı, dört yumrusu ve burmalı çift kulpu olan bir Orta Tunç Çağı Beyaz Boyalı (White Painted) testi 2018'de Bonhams'ta 1.000 ile 1.500 sterlin tahminle satışa çıktı ve 6.250 sterline satıldı [7]. Aynı dönemden, düz boru biçimli boyunlu bir Beyaz Boyalı testi ise Haziran 2024'te TimeLine Auctions'ta 150 sterline satıldı (lot 578).

Boyut da etkiler, ama insanların sandığından az: 65 cm ve 34 cm yüksekliğindeki İki Renkli amforalar 5.760 sterline (Bonhams, Temmuz 2024) [9] ve 1.000 dolara (Freeman's, Mayıs 2026) satıldı.

Antik testi fiyatı: bir Kıbrıs çömleği ne kadar eder?

Kıbrıs çömleklerinin çoğu birkaç yüz sterlin ya da dolara satılır. Londra ya da New York'taki büyük bir müzayedede iyi bir parça bir ile birkaç bin arasında eder; boyalı sahneler ya da modelleme figürler bir kabı 10.000'in üzerine taşıyabilir. Tablo, tek tek açık artırma sonuçlarını fiyat sırasına göre veriyor. Tahminler çekiç fiyatı üzerindendir; satış fiyatları müzayede evinin yayımladığı gibidir ve Christie's, Sotheby's ve Bonhams'ta alıcı komisyonunu içerir.

Erken ve Orta Tunç Çağı'nın elde yapılmış, perdahlanmış kırmızı seramiği olan Kırmızı Perdahlı'da fiyat aralığı geniştir: Quinn's Auction Galleries 18 Eylül 2021'de sade bir testiyi 170 dolara sattı (lot 107); beyaz dolgulu kazıma bezemeli bir çift ise Temmuz 2019'da Londra'da Bertolami Fine Art'ta 2.400 sterlin etti (lot 11).

Beyaz Astarlı "süt kâseleri" Geç Tunç Çağı'nın en yaygın ihraç kabıdır ve yüzlerle ifade edilen fiyatlara satılır. Halka Dipli küçük testiler daha da aşağıdadır: TimeLine Mart 2024'te birini 220 sterline sattı (lot 626). Demir Çağı'na ait Kırmızı Üzeri Siyah (Black-on-Red) testicik ve testiler birkaç yüze satılır; TimeLine, Mart 2024'te Kırmızı Üzeri Siyah vazo, matara ve testiciklerden oluşan bütün bir koleksiyonu tek lot olarak 1.000 sterline sattı (lot 50).

Demir Çağı seramiğinin dört ve beş haneli rakamlara ulaştığı tür İki Renkli'dir ve fiyatı bezeme, biçim ve müzayede salonu belirler. İç içe daireler ve baklavalarla bezeli küçük, fıçı biçimli bir testi Ocak 2023'te Apollo Art Auctions'ta 550 sterlin etti (lot 124); yine dairelerle boyanmış, iki kulplu bir Kıbrıs Arkaik I küpü Sotheby's'de 12.600 sterline satıldı [10]; figürlü bir sahne ise 24.000 etti [6]. Bu rakamların tarihsel yüzü, Pitt-Rivers'ın 1883 Cesnola satışında bir testi için ödediği 16 şilinden başlayarak, antik eserlerin fiyat tarihi yazımızda (İngilizce) anlatılıyor.

Kıbrıs figürinleri ve kireçtaşı heykeller ne kadar eder?

Figürler kaplardan daha pahalıya satılır ve fiyat aralıkları da daha geniştir. Küçük Demir Çağı pişmiş toprak figürinleri birkaç yüz dolar edebilir; en iyi Tunç Çağı figürleri ve eski geçmişi olan Arkaik kireçtaşı başlar ise on binler, hatta yüz binler eder.

Pişmiş toprak atlı figürinler, tek bir tip içindeki farkı gösterir. Yüzeyi tortulu, 12,8 cm boyunda bir Kıbrıs Arkaik dönem atlısı Ağustos 2017'de Ancient Resource Auctions'ta 200 dolara satıldı (lot 131A). Sorguçlu miğferli, kırmızı, siyah ve mavimsi yeşil boyaları korunmuş 19 cm boyunda bir atlı ise Kasım 2017'de Bonhams'ta 7.500 sterlin etti (lot 57). Elde yapılmış kardan adam figürinleri müzayedede nadiren tek başına çıkar; bunlardan biri 19 Mart 2024'te Sworders'ta sekiz küçük Kıbrıs eserinden oluşan bir grubun içinde satıldı ve grup toplam 1.300 sterlin etti (lot 104). Kuş yüzlü, sözde Astarte tipindeki Geç Tunç Çağı kadın figürleri daha nadir ve daha pahalıdır: Bonhams Kasım 2017'de 5.000 ile 7.000 sterlin tahminle satışa çıkan birini 27.500 sterline sattı [8]. Halka Dipli boğa figürleri ve boğa biçimli kaplar genellikle birkaç yüz ile birkaç bin arasında satılır; Bonhams aynı satışta bir boğa figürünü 1.000 sterline sattı (lot 60).

Erken Tunç Çağı'ndan Orta Tunç Çağı'na geçiş döneminin yassı Kırmızı Perdahlı figürleri olan tahta idoller (plank figures), pişmiş toprak piyasasının zirvesidir. 30 Kasım 2016'da Bonhams'ta 29 cm ve 18,3 cm boyunda iki tahta idol 6.000 ve 6.250 sterline satıldı (lot 4 ve 10). 15 Eylül 2017'de Bertolami Fine Art'ta İtalyan ihraç izni ve 2009 tarihli bir satış geçmişi olan 15,5 cm'lik bir figür 26.000 sterlin etti (lot 3). 6 Temmuz 2023'te Bonhams'ta 5.000 ile 7.000 sterlin tahminli 23 cm'lik bir figür, komisyonla birlikte 53.740 sterline satıldı [3]; nedenini aşağıdaki provenans bölümünde bulacaksınız.

Arkaik kireçtaşı başlar, düzenli olarak satılan en pahalı eser grubudur. 25 Nisan 2017'de Christie's New York'ta, 150.000 dolarlık Golgoi başının satıldığı müzayedede, tek elde tutulabilecek kadar küçük, 9,5 cm'lik bir baş da 30.000 dolara satıldı (lot 234). İngiltere'de bölgesel bir müzayede evi olan Dreweatts ise 29 Ekim 2024'te, MÖ 4. yüzyıla ait, kaidesiyle 73 cm boyunda, elinde kuş tutan tapınak çocuğu (temple boy) tipinde ayakta bir figürü 12.000 sterline sattı (lot 22).

Şimdiye kadar satılan en pahalı Kıbrıs eserleri hangileri?

Bir Kıbrıs eseri için bildiğimiz en yüksek fiyat 448.250 avrodur: 2003'te Christie's Paris'te 100.000 ile 150.000 avro tahminle satışa çıkan Kalkolitik dönem pikrolit haç biçimli bir figür için ödendi [5]. 27,4 kg ağırlığındaki bir Geç Tunç Çağı bakır öküz derisi külçesi, kayıtlı geçmişi ancak 1986'da başlamasına rağmen 28 Mayıs 2024'te Classical Numismatic Group'ta 208.250 dolar etti (külçe satışı, İngilizce). Christie's Londra, 1 Ekim 2015'te 6. yüzyıl başına ait, konik miğferli bir kireçtaşı başı 158.500 sterline sattı; baş, Kıbrıs'ın ilk fotoğrafçısı Louis de Clercq'a ait olmuş ve 1960'larda Parisli satıcı Nicolas Koutoulakis'in elinden geçmişti [4]. Golgoi başını da [2] eklediğinizde son yılların zirve fiyatları tamamlanır. Hepsi bir figür, bir heykel ya da alışılmadık bir eserdir. Aralarında sıradan bir çömlek yoktur.

Kırık ya da onarılmış eserin değeri düşer mi?

Düşer; ama dürüst bir onarım nadir bir eserin değerinden sahiplerinin korktuğundan az şey götürür, yaygın bir eserin değerinden ise neredeyse her şeyi. Altı ve sekiz kadar parçadan yeniden birleştirilmiş iki Kırmızı Perdahlı tahta idol, 2014'te New York'ta Arte Primitivo'da 12.000 ve 16.000 dolara satıldı (30 Eylül, lot 352 ve 25 Şubat, lot 264). Nagel'deki çift boyunlu testi kısmen onarılmış olarak kataloglanmıştı ve yine de 8.000 avro etti. Öbür uçta, "ikiye kırılmış ve yapıştırılmış" bir tahta idol 2022'de Lahey'deki Venduehuis der Notarissen'de 1.600 avroya satıldı (lot 4009).

Üstten boyama kırıktan daha kötüdür, çünkü alıcı hangi çizgilerin antik olduğunu ayırt edemez. Eski koleksiyonlarda üstü boyanmış İki Renkli ve Beyaz Boyalı çömleklere sık rastlanır; Cesnola döneminde satılan bazı heykellerde de hiç birbirine ait olmamış baş ve gövdeler birleştirilmiş ya da eksik parçalar alçıyla tamamlanmıştır. Ultraviyole ışık modern boya ve dolguların çoğunu gösterir; neye bakmanız gerektiğini Kıbrıs eserlerinde replika ve sahte rehberimiz anlatıyor.

Bir uzman görmeden eseri temizlemeyin, yapıştırmayın, rötuş yapmayın. Amatör temizlik eski mürekkep numaralarını, kâğıt etiketleri ve toprak tortularını siler; bunlar eserin geçmişinin kanıtıdır, dolayısıyla fiyatının da bir parçasıdır.

Provenans (eserin belgelenmiş geçmişi) fiyatı neden bu kadar değiştirir?

Belgelenmiş bir geçmiş, yani provenans, bir eseri en yüksek fiyatların ödendiği müzayede evlerinde satılabilir kılar ve alıcılara ve müzelere eserin Kıbrıs'tan yasal olarak çıktığı güvenini verir. E. Alphas, kaçak eser ticaretinin soruşturulması üzerine 2017'de yayımladığı bir makalede, müze koleksiyonundan çıkarılmış bir Cesnola kireçtaşı adak başının ABD'de bir çevrimiçi müzayedede 30.000 dolara yakın bir fiyatla açıldığını anlatır: "benzer lotların çok üzerinde, muhtemelen 'güvenli' edinim geçmişi nedeniyle" [11].

Böyle geçmişler sahiplerin sandığından daha nadirdir. Fehlmann'ın öğrencileri 1988 ile 2008 arasında Christie's ve Sotheby's'de satılan antik eserleri saydığında, 1.842 lotun Kıbrıs eseri olduğu belirlenebildi ve bunlardan yalnızca 377'sinin geçmişi 1970 öncesine uzanıyordu [12]. Hiçbir iki antik eser birbirinin aynısı olmadığından, aşağıdaki çiftleri birer örnek olarak okuyun.

En açık örnek Bonhams'taki tahta idollerdir. 2016 figürleri ile 2023 figürü benzer boyuttadır ve aynı müzayede evinde, aynı türden bir satışta satılmıştır. 2023 figürünün bir soy kütüğü vardı: Paris'te bir koleksiyon, 2 Haziran 1967'de Hôtel Drouot'da bir satış (lot 99), Martinet koleksiyonu ve tek bir ailede kuşaktan kuşağa geçiş [3]. Çekiç 42.000 sterlinde, yani üst tahminin altı katında indi; komisyonla 53.740 sterlinlik fiyatı, 2016 figürlerinin her birinin getirdiğinin sekiz katından fazladır.

Eserin üzerindeki belgeler de sayılır. 2020'de Bonhams'ta 2.800 sterline satılan İki Renkli fıçı biçimli mataranın kulpunda hâlâ iki kurşun ihraç mührü asılıydı: Eski Eserler Dairesi'nin ihracına izin verdiği eserlere tel ile bağladığı küçük damgalı mühürler. Aynı daire ve baklava bezemeli, katalog kaydında mühür geçmeyen bir Kıbrıs Geometrik İki Renkli fıçı testi 2023'te Apollo Art Auctions'ta 550 sterlin etti; bu farkın bir kısmı Londra'daki bir salon ile çevrimiçi bir müzayede arasındaki farktır. Bu işaretleri nasıl okuyacağınızı ihraç izinleri, mühürler ve etiketler rehberimiz anlatıyor.

Sıradan bir eser için provenans çok daha az şey değiştirir. Metropolitan Museum tarzı numarası olan tabak 70 sterlin etti. 1928'de Met'ten çıkan ve sonra Kuzey Carolina, Jacksonville'deki Cyprus Museum'a ait olan iki küçük İki Renkli amfora ise 31 Temmuz 2024'te Lyon & Turnbull'da tanesi 2.268 sterline satıldı (lot 34 ve 35). İyi belgeler bir eseri satılabilir ve taşınabilir kılar. Büyük katlar, iyi belgeler nadir ya da figürlü bir eserle buluştuğunda ortaya çıkar; Golgoi başında olduğu gibi.

Belgeler bir eserin yasal olarak nereye gidebileceğini de belirler: Amerika Birleşik Devletleri 2002'den beri Kıbrıs arkeolojik eserlerinin ithalatını kısıtlıyor, bu yüzden Amerikalı alıcılara ulaşabilecek kadar iyi belgelenmiş bir eser daha değerlidir. 2026 itibarıyla kurallar İngiltere'de satış ve ABD'de satış rehberlerimizde.

Müzayede tahmini ile satış fiyatı neden bu kadar farklı?

Müzayede tahmini, müzayede evinin alıcı çekmek için belirlediği bir aralıktır; arkasında gizli bir alt sınır (rezerv) vardır ve bu genellikle alt tahminde ya da altındadır. Tahmin, çekiç fiyatının, yani müzayedecinin çekici indirdiği rakamın bir öngörüsüdür. Alıcı çekiç fiyatına ek olarak bir alıcı komisyonu öder; büyük müzayede evlerinde bu kabaca dörtte bir ile üçte bir arasında bir ektir. Satıcı ise çekiç fiyatından satıcı komisyonu ve masraflar düşülmüş tutarı alır. Müzayede evi "satış fiyatı" yayımladığında bu genellikle alıcının ödediği toplamdır ve satıcının eline geçenden fazladır.

Sonuçlar tahminleri her iki yönde de şaşırır. Bonhams'taki tahta idolde çekiç üst tahminin altı katında indi. Yayımlanmış ve Metropolitan Museum çıkışlı bir Erken Helenistik kireçtaşı baş ise 28 Haziran 2017'de Artemis Gallery'nin çevrimiçi satışında 18.000 ile 25.000 dolar tahmine karşı 10.000 dolara satıldı (lot 27D).

Rezerve ulaşamayan lotlar satılmaz ve sahibine döner. 65 cm'lik İki Renkli amfora Aralık 2023'te Bonhams'ta 6.000 ile 8.000 sterlin tahminle satılamadı, yedi ay sonra daha düşük bir tahminle 5.760 sterline satıldı [9]. 2020'de satılan kurşun mühürlü fıçı biçimli mataranın aynısı olduğu anlaşılan bir parça, 1 Temmuz 2026'da Bonhams'ta 2.000 ile 3.000 sterlin tahminle yeniden satışa çıktı ve satılmadı.

Galeri sitelerindeki istenen fiyatlar ve internetteki tahminler en az güvenilir göstergedir: Artemis Gallery, 2024 baharında uzun Kıbrıs Arkaik ağız testilerini (oinokhoe) üç kez 3.000 ile 6.000 dolardan satışa çıkardı ve hiçbiri satılmadı. Aynı türden bir eser, basılı kataloğu olan büyük bir müzayedede, küçük bir çevrimiçi satıştakinin birkaç katına satılır: Bonhams'ta 6.250 sterlin eden Beyaz Boyalı testinin [7] aynı dönemden bir akrabası 2024'te TimeLine'da 150 sterline satıldı.

Kıbrıs tarihi eserimi satabilir miyim?

Kıbrıs'tan yasal olarak çıktığına dair inandırıcı bir geçmişi varsa genellikle evet; güncel hukuk ve piyasa, bugün Kıbrıs eserleri koleksiyonculuğu başlıklı ansiklopedi maddemizde (İngilizce) anlatılıyor. Büyük müzayede evleri genellikle eserin 1970'ten önce Kıbrıs dışında olduğuna ya da izinle çıktığına dair kanıt ister ve 1974'ten sonra işgal altındaki kuzeyden çıkmış olabilecek eserleri kabul etmez. Belgesi olmayan bir eser de gerçek ve yasal olarak sahip olunan bir eser olabilir; ama piyasası daha dar, fiyatı daha düşüktür ve değerleme uzmanı bunu hesaba katmak zorundadır. Bu sayfa genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.

Adım adım satış, miras kalan bir Kıbrıs koleksiyonunu satmak yazımızda (İngilizce) anlatılıyor. Yurt dışındaki Kıbrıs eserlerinin çoğu adadan yasal yollarla, büyük kısmı da 1935 ile 1996 arasında verilen numaralı ihraç izinleriyle çıktı; Lisans No. 7070 yazımız (İngilizce) bunu anlatıyor. Eserleri ailenizden biri adadan getirdiyse, ne zaman ve nasıl getirildiğini tarihlemek için Kıbrıs'tan getirilen eserler rehberimize bakabilirsiniz.

Türkiye'de ya da Kıbrıs'ta bir eserin değeri ne anlama gelir?

Türkiye'de bir tarihi eserin parasal değeri yasal yollardan gerçekleşir: müze eseri satın alırsa ya da bulunan bir eser için ikramiye öderse bedeli bir kıymet takdir komisyonu belirler; koleksiyoncu belgesi olanlar ise müzeye tescilli eserleri kendi aralarında alıp satabilir. Türkiye'deki korunması gerekli eserler yurt dışına çıkarılamadığı için bu sayfadaki Londra ve New York fiyatları orada yalnızca bir fikir verir. Kıbrıs Cumhuriyeti'nde açık eski eser ticareti yasaktır, ancak bildirilmiş bir eser belirli durumlarda el değiştirebilir; devir on dört gün içinde Eski Eserler Müdürü'ne bildirilir. Eseriniz Kıbrıs'taysa önce bize yazın, size yol gösterelim. Ayrıntılar tarihi eser kanunu ve yasal seçenekler rehberimizde.

Hangi yolun sizin eseriniz için geçerli olduğu, eserin ne olduğuna ve size nasıl geldiğine bağlıdır. Bu yüzden ilk adım olarak bize fotoğraf gönderin: ücretsiz görüşümüzü bildirir, gerekirse doğru müzeye ya da bir avukata yönlendiririz. Kendiniz bulduysanız ya da ailenize nasıl geldiğini bilmiyorsanız bunu da yazın; ne kadar çok şey bilirsek o kadar iyi yardımcı oluruz.

Tarihi eserin değeri nasıl tespit ettirilir? (ekspertiz)

Antik eserleri bilen, bağımsız ve akredite bir değerleme uzmanına başvurun ve önce üç tür değerden hangisine ihtiyacınız olduğuna karar verin.

1. Müzayede tahmini ücretsizdir ve genellikle fotoğraftan verilir; ama eseri satışa almak isteyen bir müzayede evinden gelir ve bir çekiç fiyatını öngörür.
2. Sigorta ya da yerine koyma değeri, benzer bir eseri bir satıcıdan satın almanın maliyetidir. Normalde üçünün en yükseğidir ve yüksek bir sigorta değeri, eserin müzayedede getireceği fiyatı artırmaz.
3. Gerçeğe uygun piyasa değeri (fair market value) veraset, vergi, terekenin paylaştırılması ve bağışlar için kullanılır. ABD vergi hukukunda bu, "mülkün, alım ya da satım zorunluluğu altında olmayan ve ilgili olgular hakkında makul bilgiye sahip istekli bir alıcı ile istekli bir satıcı arasında el değiştireceği fiyat"tır [13]. İngiltere veraset vergisinde ise "mülkün o anda açık piyasada satılsaydı makul olarak getirmesi beklenebilecek fiyat"tır [14].

ABD'de, 5.000 doların üzerinde beyan edilen bir eser bağışı, nitelikli bir değerleme uzmanının hazırladığı nitelikli bir değerleme gerektirir; bağışı alan kurum, satıcı ve ilişkili kişiler bu uzman olamaz [15]. Beyanname incelemeye alınırsa IRS, beyan edilen değeri 50.000 dolar ya da daha fazla olan her tek sanat eserini Art Appraisal Services birimine gönderir [16]. Vasiyet yürütücüleri ve mirasçılar mirasta tarihi eser rehberimizi, bağış düşünenler Kıbrıs eserlerini iade veya bağış rehberimizi okuyabilir.

Sabit ya da saatlik ücret alan, ücretini asla eserin değerinin yüzdesi olarak belirlemeyen ve eseri satın almayı teklif etmeyen bir değerleme uzmanı seçin: ABD'de, antik eser deneyimi olan bir American Society of Appraisers, Appraisers Association of America ya da International Society of Appraisers üyesi; İngiltere'de RICS kayıtlı bir taşınır mal değerleme uzmanı ya da bir müzayede evinin değerleme bölümü. Kıbrıs eserlerinde değerleme uzmanının ilk sorusu, eserin açıkça satılıp satılamayacağıdır; çünkü belgelenmiş geçmişi olmayan bir eserin gerçeğe uygun piyasa değeri, belgeli benzerlerinin çok altında olabilir. Bu, yasal piyasanın bir sonucudur ve eserin gerçekliği hakkında hiçbir şey söylemez.

Bir değerleme uzmanı da, biz de aynı şeyleri isteriz:

1. Her yüzün, dibin ve ağız kenarının içinin, yanında bir cetvelle çekilmiş fotoğrafları.
2. Santimetre olarak yükseklik ve en geniş çap.
3. Her etiketin, boyalı numaranın ve mührün yakından fotoğrafı.
4. Her belge: ihraç izni, Kıbrıs Müzesi ya da satıcı makbuzu, mektuplar, eski müzayede katalogları, sigorta listeleri, eserin göründüğü aile fotoğrafları.
5. Ailenin eseri ne zaman ve nerede edindiği, eserin Kıbrıs'tan ne zaman çıktığı.
6. Durum notları: kırıklar, yapıştırıcı, dolgular ve varsa üstten boyama.

Fiyat ya da resmî değerleme vermiyoruz. Eserin ne olduğunu, hangi döneme ait olduğunu, üzerindeki işaretlerin ne anlama geldiğini ve benzer lotların açık artırmada ne ettiğini söyleyebilir, sizi bir değerleme uzmanına yönlendirebiliriz. Fotoğrafları ve elinizdeki belgeleri bize gönderin.