İngiltere'de Kıbrıs Eseri Satmak: Kanun, Müzayede ve İhracat

Kasım 2025'te Cirencester'daki Cotswold Auction Company'nin çevrimiçi bir satışına, yaklaşık yedi santimetre yüksekliğinde bir Kırmızı Üzeri Siyah (Black-on-Red) küçük testi (juglet) kondu: Kıbrıs Arkaik döneme (MÖ 750 ile 475) ait bir parfüm şişesi. Görev tanımında "Kıbrıs kültür varlıklarının yasa dışı ticaretine karşı interneti izlemek" de bulunan Kıbrıs Eski Eserler Dairesi (Department of Antiquities) görevlileri lotu fark etti ve müzayedeciyi uyardı. Testi satıştan çekildi ve müzayedeci onu Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Londra Yüksek Komiserliği'ndeki Kültür Müsteşarı'na teslim etti [1]. Kıbrıs kaplarının en yaygın türündendi; 1950'lerde ya da 1960'larda bir ziyaretçinin Lefkoşa'da (Nicosia) lisanslı bir satıcıdan yasal olarak satın alabileceği türden bir parça.

On bir yıl önce, 2 Ekim 2014'te, Bonhams Londra'da 2 numaralı lot olarak Kırmızı Perdahlı (Red Polished) bir testi satışa çıkardı; tahmini değeri 3.000 ile 5.000 sterlindi. Katalog kaydında testiyi 1964'te edinen bir Amerikan koleksiyonu ve "20/10/1964 tarihli Kıbrıs Hükümeti ihraç izninin bir kopyası" yer alıyordu. Daire eski izinler arşivine baktı ve izni doğruladı [2, s. 37]. İki kap da bilinen türlerdendi; Bonhams'taki testinin yanında bir de izin belgesi vardı.

Londra'da yaşayan pek çok Kıbrıslı ailenin evinde adadan getirilmiş bir testi, bir kandil ya da bir figürin bulunabilir. Bu rehber, böyle bir parçayı İngiltere'de satmayı düşünenler için satışın İngiliz tarafını anlatıyor: Birleşik Krallık hukuku, müzayede evlerinin ve Eski Eserler Dairesi'nin uygulamada nasıl davrandığı ve alıcı yurt dışındaysa geçerli kurallar. Adım adım satış süreci, miras kalan bir Kıbrıs koleksiyonunu satma rehberinde, başka ülkelerin eserleri ise antik eser satışı rehberinde anlatılıyor (ikisi de İngilizce). Eseriniz şu anda Türkiye'de ya da Kıbrıs'taysa, aşağıdaki kısa bölüm sizin için.

İngiltere'de Kıbrıs antik eseri satmak yasal mı?

Evet. 2026 itibarıyla Birleşik Krallık'ta hiçbir yasa bir Kıbrıs antik eserine sahip olmayı ya da onu satmayı yasaklamıyor. Yasa dışı ticareti hedef alan Dealing in Cultural Objects (Offences) Act 2003 (Kültür Varlıklarıyla Ticarete İlişkin Suçlar Yasası), yalnızca 30 Aralık 2003'te yürürlüğe girmesinden sonra yasa dışı kazılmış ya da yerinden sökülmüş eserlere uygulanır ve yalnızca bunların "lekeli" olduğunu "bilerek ya da buna inanarak" dürüstlüğe aykırı biçimde (dishonestly) işlem yapan kişiyi kapsar [3][4]. 1965'te ya da 1985'te Kıbrıs'tan çıkmış bir kap, bu Yasa'ya göre lekeli olamaz.

Yasa'ya göre bir eser şu durumda "lekeli" (tainted) sayılır: yürürlük tarihinden sonra biri onu kazıp çıkarmış ya da bir anıttan veya tarihi bir binadan sökmüşse ve bu eylem Birleşik Krallık hukukuna göre ya da "başka herhangi bir ülke veya bölgenin hukukuna göre" suçsa [3]. 2010'da Kıbrıs'ta izinsiz kazılmış bir kap bu nedenle İngiltere'de de lekelidir. "İşlem yapmak" (deal) edinmeyi, elden çıkarmayı, ithal ve ihraç etmeyi kapsar; iddianameyle görülen davalarda azami ceza yedi yıl hapistir [3]. Ulph ve Smith, Yasa'nın uygulamadaki etki alanını dar bulur [5]. Geçmişi belgelenmemiş eserler bu Yasa'ya göre yasal kalır. Yasa'nın hedefi, bir sorun olduğundan şüphelendiği halde satan kişidir.

Bu Yasa'nın arkasında genel ceza hukuku durur. Çalınmış bir eser, aradan ne kadar zaman geçerse geçsin çalıntı sayılır. Bir müzeden ya da kayıtlı bir koleksiyondan alınmış bir parça, 1974'ten sonra işgal altındaki kuzey Kıbrıs'ta pek çok eserin başına geldiği gibi, hırsızlık ve çalıntı mal edinme (handling) hükümlerine girer. Proceeds of Crime Act 2002'deki (Suç Gelirleri Yasası) kara para aklama suçları da müzayede evlerinin bir parçanın nereden geldiğini sormasının nedenlerinden biridir.

Bu sayfa 2026 itibarıyla hukuk hakkında genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Değerli bir parça söz konusuysa ya da Kıbrıs sizinle zaten temasa geçtiyse, kültür varlıkları hukukunda deneyimli bir avukatın görüşünü almak yerinde olur; önce bize yazarsanız durumu birlikte gözden geçirir, gerekirse doğru uzmanı gösteririz.

Kıbrıs eseri neden İngiltere'deki bir müzayededen çekilir?

Çoğu zaman, Kıbrıs Eski Eserler Dairesi lotu internette bulup müzayede evinden satıştan çekmesini istediği için. Dairenin görevlileri, küçük bölgesel ve yalnızca çevrimiçi müzayedeler de dahil olmak üzere İngiliz satışlarını izler; bilgi ister ya da soruşturma sürerken lotun çekilmesini talep eder [2, s. 36]. Yıllarca ticaret dünyasından gelen yaygın bir cevap, Daire'den "hırsızlığın zamanını ve yerini bildirmesini" istemekti [2, s. 36]. İngiliz müzayede evleri artık genellikle lotu çekiyor.

6 Nisan 2026'da Daire görevlileri çevrimiçi bir müzayedede yaklaşık MÖ 1450'ye ait, halka biçimli kaidesi olan bir Geç Kıbrıs (Late Cypriot) dönemi küçük testisi buldu. Halls Fine Art Auctioneers eserin iadesine aracılık etti; testi 23 Haziran 2026'da Londra'daki Yüksek Komiserliğe ulaştı ve Daire "eseri gönüllü olarak iade ettiği için eserin sahibine" teşekkür etti [6]. 3 Aralık 2024'te ise Yüksek Komiserliğe "ya Birleşik Krallık polis makamları ya da özel kişiler tarafından" teslim edilmiş 100'den fazla Kıbrıs eseri adaya geri gönderildi: aralarında Neolitik taş aletler, Erken Tunç Çağı'ndan Orta Çağ'a kadar seramikler, Roma kandilleri, sikkeler ve ikonalar vardı. Kıbrıs makamları Metropolitan Police'e (Londra polisi) ve North Yorkshire Police'e teşekkür etti [7].

İki taraf bu eserleri farklı sözcüklerle anlatıyor. Kıbrıs makamları iadeleri duyururken eserlerin 1960'larda ve 1970'lerde Kıbrıs'tan "yasa dışı yollarla çıkarıldığını" söyledi [1][7]. Oysa o yıllarda izinle ihracat yasaldı: Daire numaralı ihraç izinleri veriyordu, Kıbrıs Müzesi kendi satış bankosundan eser satıyordu ve Petros Kolokasides gibi lisanslı satıcılar ziyaretçilere satış yapıyordu. Daire'nin görüşü doğrulayabildiklerine dayanır: izin, mühür ya da makbuz yoksa, belirli bir ihracatın izinli yapıldığını gösteren bir şey de yoktur. Pek çok eser sahibi ve sitemizde Kıbrıs eser ticaretinin tarihini anlatan Licence No. 7070 yazısı, İngiliz evlerindeki Kıbrıs eserlerinin büyük kısmının adadan yasal yoldan çıktığını, belgelerinin ise sonradan kaybolduğunu savunur. Pratik güçlük konusunda iki taraf da hemfikir. Alphas 2017'de, Daire'nin soruşturmalarını anlatırken, "şüpheli" eserlerin kaçak kazıdan, hırsızlıktan ya da yasa dışı ihracattan geldiğini kanıtlamanın "çok zor ve çoğu durumda imkânsız olduğunu, meğer ki eserler geçmişte resmî arşivlere kaydedilmiş olsun" yazmıştı [2, s. 36].

Yani bir çekilme talebi çoğu zaman dosyadaki bir boşluğa işaret eder. Bir suçun kanıtlandığı ya da eser sahibinin bir suçla itham edildiği anlamına gelmez. Yine de etkisi büyüktür: müzayede evleri sorgulanmış bir lotu nadiren yeniden satışa çıkarır ve parça başka bir AB üyesi devlete geçtiğinde Kıbrıs onu orada geri isteyebilir.

Kıbrıs, İngiltere'deki bir eseri geri isteyebilir mi?

Geri isteyebilir, bazı durumlarda mahkemeye de gidebilir; uygulamada ise dosyaların çoğu bir taleple sonuçlanır. Kıbrıs Cumhuriyeti Eski Eserler Yasası'na (Fasıl 31) göre, yasanın yürürlüğe girdiği 1935'te henüz bulunmamış bütün eski eserler Hükümete aittir (md. 3). 1996'dan beri Kıbrıs'ta kimse eski eser ticareti yapamaz (md. 26) ve ihraç izni artık yalnızca sergiler, müzelere ya da üniversitelere ödünç verme, bilimsel inceleme ya da devlet hediyeleri için verilir, özel bir koleksiyon için hiçbir zaman verilmez (md. 27) [8]. Yasal özel ihracat 1996'da sona erdi; 1974 Türk işgalinden sonra zaten seyrekleşmişti. Hikâyenin tamamı, Compendium bölümümüzdeki Kıbrıs eserlerinin yasal ihracatı maddesinde (İngilizce) anlatılıyor.

Kıbrıs, İngiltere'de dört yol kullanır. İlk ikisi çekilme talebi ve Cotswold ile Halls örneklerinde olduğu gibi eseri elinde tutan kişinin onu Yüksek Komiserliğe gönüllü olarak teslim etmesidir. Üçüncüsü, hırsızlığa dair kanıt varsa polistir. 2016'da Londra'daki bir galeri, Kıbrıs Arkaik döneme ait pişmiş topraktan bir atlı figürini (horse-and-rider) (yandaki görselde bu türün Metropolitan Museum'daki bir örneği var) 2.500 sterline satışa çıkardı. Köken bilgisi şöyleydi: "Ex German private collection of Mr. H. Wagner, Berlin. Previously on the European market and purchased at auction in the 1970s/1980s" (Berlin'de Bay H. Wagner'in Alman özel koleksiyonundan; daha önce Avrupa piyasasında, 1970'lerde ya da 1980'lerde müzayededen alınmış). Daire, fotoğraf ve ölçülerden yola çıkarak figürini Christakis Hadjiprodromou'nun 1974'ten önce Mağusa'daki (Famagusta) evinde sakladığı kayıtlı koleksiyonla eşleştirdi. Daire'nin ve Kıbrıs Polisi'nin İngiliz makamlarına yaptığı başvurular üzerine galeri eseri Metropolitan Police'e teslim etti; polis de onu Temmuz 2016'da Daire'ye iade etti [2, s. 36]. Hırsızlık kanıtlanabildi, çünkü eser alınmadan önce kayda geçirilmişti. Arka plan, Compendium'daki işgal altındaki kuzey Kıbrıs'ta yağma maddesinde.

Dördüncü yol hukuk davasıdır. Iran v Barakat Galleries (2007) davasında Court of Appeal (İngiltere ve Galler İstinaf Mahkemesi), yabancı bir devletin kendi yasalarına göre sahibi olduğu eski eserleri geri almak için İngiltere'de dava açabileceğine hükmetti [10]. Kıbrıs'ın bu yolu kullandığı, kararı yayımlanmış bir davadan haberimiz yok.

Brexit'le bir yol kapandı. AB üyesi bir devletin, örneğin Kıbrıs'ın, kendi topraklarından yasa dışı çıkarılmış bir eser için Birleşik Krallık mahkemelerinde dava açmasına imkân veren Return of Cultural Objects Regulations 1994 (Kültür Varlıklarının İadesi Yönetmeliği), o tarihe kadar açılmış talepler dışında 31 Aralık 2020'den itibaren yürürlükten kaldırıldı [9]. AB içinde ise 2014/60/AB sayılı Direktif, 1 Ocak 1993'te ya da sonrasında yasa dışı çıkarılmış eserler için Kıbrıs'a bu yolu hâlâ tanır [11]; bir parça bir AB ülkesine satıldığında bu yol yeniden önem kazanır.

İngiltere'de müzayede evi ya da satıcı benden hangi belgeleri ister?

Parçanın yazılı geçmişini, kimlik belgenizi ve eserin size ait olduğuna dair yazılı güvencenizi (warranty). Müzeler ve ticaret dünyası 1970 UNESCO Sözleşmesi'ni eserin geçmişi (provenance) için fiilî bir sınır tarihi olarak kullanır; Kıbrıs eserleri için müzayede evi 1970'ten, tercihen 1974 işgalinden önceye uzanan belgeli bir geçmiş ister. Alphas, İngiliz çevrimiçi satışlarındaki Kıbrıs lotlarında görülen köken satırlarının çoğunun, örneğin "private collection, Wiltshire" (Wiltshire'da bir özel koleksiyon) gibi ifadelerin, 1970 eşiğine ulaşmadığını tespit etti [2, s. 36]; "Property of an English Gentleman" (bir İngiliz beyefendinin mülkü) ibaresi de artık soru doğuruyor [2, s. 35].

Zayıf bir köken satırını satışa dönüştüren şey, Daire'nin doğrulayabileceği bir belgedir. 2016'da bir galerinin satışa çıkardığı, Kıbrıs Geometrik döneme ait İki Renkli (Bichrome) bir kâse "ex Collection of Oleg Polunin (1914 to 1985), UK, acquired during the 1950s to 1960s from P. Kolokasides, Cyprus" olarak tanımlanmıştı (Oleg Polunin koleksiyonundan, 1950'ler ile 1960'lar arasında Kıbrıs'ta P. Kolokasides'ten alınmış); sapında da "Kıbrıs Müzesi'nin kurşun ihraç etiketi" asılıydı. Daire bu kâseyi de 2014'teki Bonhams testisi gibi doğruladı [2, s. 37-38]. Yandaki İki Renkli IV testinin sapında da C.M. damgalı bir kurşun mühür asılı; aynı türden bir işaret. Her birinin nasıl okunacağını ihraç izinleri, mühürler ve etiketler rehberinde anlatıyoruz.

Müzayede evleri lotları çalıntı eser veri tabanlarında da tarar. Art Loss Register (çalıntı sanat eserleri sicili), aramayı kendiniz yaptırırsanız tek bir arama için 85 sterlin artı KDV alır ve hiçbir çalıntı eser veri tabanının eksiksiz olamayacağını belirtir [19]. Kayıtsız bir mezardan çıkmış bir kap hiçbir yere kaydedilmemiştir; bu yüzden temiz bir sertifika, parçanın Kıbrıs'tan nasıl çıktığı hakkında bir şey söylemez.

Kimlik kontrolünü de bekleyin. Ocak 2020'den beri belirli bir tutarın üstünde sanat eseri alıp satan müzayede evleri ve satıcılar, Money Laundering Regulations 2017 (Kara Para Aklama Yönetmeliği) kapsamında "art market participant" (sanat piyasası katılımcısı) sayılır; HMRC'nin (İngiltere vergi ve gümrük idaresi) denetimindedir ve müşterilerini kontrol etmekle yükümlüdür [12][13]. Haziran 2026 sonundan itibaren bu eşik 10.000 sterlindir (öncesinde 10.000 avroydu) [12]. Kendi eşyasını satan özel bir kişi sanat piyasası katılımcısı değildir, ama müzayede evi genellikle fotoğraflı kimlik, adres belgesi ve bazen eserin nereden geldiğine dair bilgi ister. Bu kontroller olağandır.

Konsinye sözleşmesini (eseri satılmak üzere müzayede evine bırakırken imzaladığınız sözleşme) imzalamadan önce okuyun. Satıcılardan genellikle eserin sahibi olduklarını ve eserin yasal yoldan ihraç edildiğini taahhüt etmeleri istenir; sözleşme, bir talep gelirse ne olacağını ve masrafları kimin karşılayacağını belirler.

Yurt dışındaki bir alıcıya satmak için ihraç izni gerekir mi?

İngiliz tarafında çoğu zaman gerekmez: değeri 65.000 sterlinin altındaki bir Kıbrıs eseri Büyük Britanya'dan Open General Export Licence (Genel Açık İhraç İzni) ile, ayrıca başvuru yapmadan çıkabilir. İhracattan 50 yıldan daha uzun süre önce yapılmış kültürel nitelikli eserler izne tabidir; izinleri Arts Council England bünyesindeki Export Licensing Unit (İhraç İzinleri Birimi) verir [14][15]. Açık iznin 1(k) paragrafı, bu nitelikteki ve değeri 65.000 sterlinden az olan her eseri kapsar; Birleşik Krallık toprağından çıkan buluntular gibi sayılan bazı kategoriler hariçtir ve bir Kıbrıs eseri bunlardan değildir. Bir çift ya da takımın değeri birlikte hesaplanır [14].

Kıbrıs kaplarının, kandillerinin ve figürinlerinin neredeyse tamamı bu sınırın çok altında kalır. 2023'te Bonhams'ta çekiç fiyatı 42.000 sterline ulaşan Kırmızı Perdahlı bir tahta idol (plank figure) sınırın altında kaldı; 2015'te Christie's'te 158.500 sterline satılan Arkaik kireçtaşı bir erkek başı ise kalmadı (ikisi de Compendium'daki bugün Kıbrıs eseri koleksiyonculuğu rehberinde). 65.000 sterlinin üstünde bireysel izin gerekir. Birleşik Krallık'ta 50 yıldan uzun süredir bulunan bir eser için bir uzman danışman Waverley ölçütlerine dayanarak itiraz edebilir ve geçici bir ihracat yasağı, Birleşik Krallık'taki bir alıcıya aynı fiyatı ödeyerek eseri ülkede tutma fırsatı verebilir; son 50 yıl içinde ithal edilmiş bir eser için başvuran ithalatın kanıtını sunar [15]. Birkaç haftalık bir süre hesaplayın.

Kuzey İrlanda, Windsor Framework (Windsor Çerçevesi) gereği AB kurallarını izler; bu yüzden oradan AB dışındaki ülkelere doğrudan ihracat için AB ihraç izni gerekir [15]. Birleşik Krallık'ın her yerinde ihraç izni yalnızca İngiliz mirasını ilgilendirir: parçanın Kıbrıs'tan yasal yoldan çıkıp çıkmadığı ya da alıcının ülkesinin onu kabul edip etmeyeceği hakkında bir şey söylemez.

AB'deki bir alıcıya Kıbrıs eseri satabilir miyim?

Evet, ve AB'nin ithalat izni bu eserler için geçerli değildir. 28 Haziran 2025'ten bu yana 250 yıldan eski "arkeolojik kazı ürünleri" ya da "arkeolojik buluntular" için ithalat izni isteyen (EU) 2019/880 sayılı AB Tüzüğü, yalnızca AB gümrük bölgesi dışında yapılmış ya da bulunmuş kültür varlıklarını kapsar [16]. Kıbrıs bir AB üyesidir; bu yüzden antik bir Kıbrıs eseri, Londra'dan gelse bile bu izin rejiminin dışında kalır.

Alıcı yine de eserin Kıbrıs'tan yasal olarak çıktığını gösteren belgeleri görmek isteyecektir: bir Kıbrıs ihraç izni, bir kurşun mühür, tarihli mektuplar ya da fotoğraflar veya yayımlanmış eski bir koleksiyon. 2014/60/AB sayılı Direktif uyarınca bir üye devlet, kendi topraklarından yasa dışı çıkarılmış bir eseri, eser başka bir üye devlete geçtiğinde orada geri isteyebilir [11]. Bu yüzden AB'deki müzayede evleri ve alıcılar, İngiltere'deki bir alıcının isteyeceği dosyanın aynısını ister ve Eski Eserler Dairesi'nin sorguladığı bir lot orada da satılmaz. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki alıcılar ayrı bir rejime tabidir: 2002'den beri Kıbrıs arkeolojik malzemesine ithalat kısıtlamaları uygulanır. Ayrıntılar ABD'de Kıbrıs eseri satmak rehberinde.

Türkiye'deki ya da Kıbrıs'taki bir eseri Londra'da satabilir miyim?

Eser şu anda Türkiye'de ya da Kıbrıs'taysa, satmak için Londra'ya götürmek çoğu durumda mümkün değildir. Türkiye'de 2863 sayılı Kanun'a göre korunması gerekli kültür varlıkları yurt dışına çıkarılamaz. Kıbrıs Cumhuriyeti 1996'dan beri özel eserler için ihraç izni vermez ve 1974'ten sonra işgal altındaki kuzeyden çıkarılan eserlerin iadesini ister. Elinizdeki eser için hangi yolların açık olduğu, eserin geçmişine ve şu anda nerede bulunduğuna bağlıdır; ayrıntıları tarihi eser: kanun ve yasal seçenekler rehberinde anlattık. Bir adım atmadan önce bize yazın: eserin ne olduğunu ve elinizdeki belgelerin neye imkân verdiğini birlikte görelim.

İngiltere'de müzayedede satmanın maliyeti nedir?

Alıcı çekiç fiyatının üstüne kabaca dörtte bir ile üçte bir arasında bir alıcı primi öder; satıcı ise komisyonu ve masrafları çekiç fiyatından karşılar. Örneğin Bonhams, 1 Ekim 2026'dan itibaren Birleşik Krallık'taki satışlarda çekiç fiyatının ilk 25.000 sterlini için alıcıdan yüzde 30 prim alır ve prime KDV eklenir [18]. Teklif verenler primi hesaba kattığı için prim çekiç fiyatını aşağı çeker: 2023'te çekiç fiyatı 42.000 sterlin olan tahta idol, alıcısına 53.740 sterline mal oldu.

Satıcı komisyonu, sigorta, fotoğraf ve lot ücretleri, satılmayan lotlar için alınan bedeller ve asgari ücretler müzayede evinden müzayede evine değişir; eseri teslim etmeden önce koşulları yazılı olarak isteyin. Geçmişi belgelenmiş bir Demir Çağı testisi birkaç yüz sterline satılır ve sabit ücretler küçük bir lotun hatırı sayılır bir kısmını götürebilir. Kıbrıs tarihi eseri ne kadar eder rehberi türün, durumun, restorasyonun ve eserin geçmişinin fiyatı nasıl belirlediğini; How Much Do Antiquities Cost yazısı (İngilizce) ise piyasanın tarihini anlatıyor.

İngiltere'de satılan bir Kıbrıs eseri için önemli tarihler

İngiltere'de bir Kıbrıs eserini satmadan önce ne yapmalıyım?

Önce dosyayı hazırlayın, satış yolunu sonra seçin.

1. Eserlere dokunmayın: temizlemeyin, yapıştırmayın, birlikte gelen grupları ayırmayın. Her etiketi, kurşun mührü, kutuyu ve ambalajı saklayın.
2. Her parçayı dibi ve üzerindeki işaretler dahil her yönden fotoğraflayın; izinler, makbuzlar, mektuplar, sigorta listeleri, veraset envanterleri ve tarihli aile fotoğrafları gibi bütün belgeleri bir araya getirin.
3. Her parçayı kimin, nerede, ne zaman ve neden Kıbrıs'tayken edindiğini, tarihlerin kanıtlarıyla birlikte yazın. Kıbrıs'tan getirilen eserler rehberi, bir aile hikâyesinin kayıtlarla nasıl karşılaştırılacağını gösteriyor.
4. Elinizdekinin ne olduğunu, hatta gerçekten antik olup olmadığını Kıbrıs çömleklerini tanıma ve replika ve sahte eserler rehberleriyle anlamaya çalışın ya da ücretsiz tanımlama ve eserin geçmişini araştırmada yardım için bize fotoğraf gönderin.
5. Eserin geçmişini yukarıdaki tablodaki tarihlerle karşılaştırın: 24 Nisan 1972, 1974, 1996.
6. Bir izin numarasını ya da mührü doğrulatmak istiyorsanız önce bize yazın; gerekirse sizi Lefkoşa'daki Eski Eserler Dairesi'ne ya da Londra'daki Yüksek Komiserlikte görevli Kültür Müsteşarı'na yönlendiririz. Daire eski ihraç izinlerinin kopyalarını saklar [2, s. 37].
7. Değer aralığını birden fazla kaynaktan öğrenin. Resmî değerlemeyi akredite değerleme uzmanları yapar; biz resmî değerleme düzenlemiyoruz.
8. Restorasyonlar ve belgelerdeki boşluklar dahil her şeyi müzayede evine ya da satıcıya açıkça bildirin ve konsinye koşullarını okuyun.
9. Alıcı yurt dışındaysa ihraç ve ithalat kurallarını satıştan önce netleştirin ve dosyayı eserle birlikte gönderin.

Vasiyeti yerine getirme görevlileri (executor) ve avukatlar veraset tarafını mirasta tarihi eser rehberinde bulabilir.

Eski Eserler Dairesi parçayı geri isterse ne olur?

Satışı durdurun ve önce bize yazın; dosyayı birlikte gözden geçirir, belgelerin Daire'ye nasıl iletileceği konusunda size yol gösteririz. Bir talep cezai bir suçlama değildir. Belgeler izinli bir ihracatı, Kıbrıs Müzesi'nden yapılmış bir satışı ya da Daire'nin arşiviyle eşleştirebileceği bir mührü gösteriyorsa, 2014'teki Bonhams testisinin izninde olduğu gibi, konu orada kapanabilir. Dosya boşsa gerçekçi seçenekler şunlardır: parçayı satıştan çekip elinizde tutmak, Cotswold ve Halls testilerinin sahiplerinin yaptığı gibi gönüllü olarak iade etmek ya da kültür varlıkları hukukunda deneyimli bir avukata danışmak. Parça çalıntı bir eserle eşleşirse ya da 1974'ten sonra işgal altındaki kuzey Kıbrıs'tan çıktığını öğrenirseniz satmayın. Kıbrıs eserlerini iade etmek veya bağışlamak rehberi, bir iadenin nasıl düzenlendiğini ve eseri iade eden kişiye ne olduğunu anlatıyor.

AncientCyprus.com, Antiquity Preservation Fund'ın yürüttüğü ücretsiz ve ticari olmayan bir sitedir. Eser sahiplerine Kıbrıs eserlerini tanımlamada, geçmişlerini araştırmada ve seçeneklerini anlamada yardım ediyor; konservatörler, bağımsız değerleme uzmanları ve kültür varlıkları avukatları gibi uzmanlara yönlendiriyoruz. Eser satmıyor, satışa aracılık etmiyor, resmî değerleme düzenlemiyor ve hukuki danışmanlık vermiyoruz; kendi ilkelerimiz kültürel miras politikamızda yazılı.