Tarihi Eser İadesi ve Müzeye Bağış: Kıbrıs Eserleri Rehberi

30 Kasım 2024'te Viyana'daki Kıbrıs Büyükelçiliği'nde, bir eski eser koleksiyonunu miras almış Avusturyalı bir vatandaş 69 parçayı Kıbrıs Kültür Bakan Yardımcısı Vasiliki Kassianidou'ya teslim etti. Eserler Tunç Çağı'ndan Osmanlı dönemine uzanıyordu: çanak çömlek, taş ve pişmiş toprak figürin parçaları, cam koku şişeleri, kemik bir çatal, bir tütün çubuğu. Mirasçı, eserler eline geçer geçmez Avusturya'daki Kıbrıs makamlarıyla temasa geçmişti. Kıbrıs Eski Eserler Dairesi parçaları inceledi, adadan ihraç izni olmadan çıktıklarını tespit etti ve yaptığı duyuruda sahibine teşekkür etti. Mirasçının adı hiçbir zaman açıklanmadı [6].

Kıbrıs'a yapılan bir iade genellikle böyle ilerler: bir mektup ya da telefon, birkaç fotoğraf, bir büyükelçilikte teslim ve bir teşekkür. Bu rehberde adımları, kime başvurulacağını, iadenin eser sahibi hakkında ne anlama geldiğini ve bir ailenin önündeki öteki seçenekleri anlatıyoruz: Kıbrıs'ta ya da başka bir ülkede bir müzeye bağış, uzun süreli ödünç verme ya da bir üniversitenin öğretim koleksiyonu. Kıbrıs'a iade bu seçeneklerden yalnızca biridir ve hepsi saygın yollardır. Türkiye'de yaşayan okurlar için müzeye bağış ve kayıt konusunda kısa bir bölüm de ekledik.

Tarihi eser Kıbrıs'a nasıl iade edilir?

Önce bize yazın; sizi doğru kapıya yönlendiririz. İade, Lefkoşa'daki (Nicosia) Eski Eserler Dairesi'ne ya da size en yakın Kıbrıs büyükelçiliğine veya yüksek komiserliğine yazılarak yapılır: eserlerin fotoğraflarını ve bildiğiniz geçmişlerini gönderirsiniz, sonra davet edildiğinizde eserleri elden teslim edersiniz. Bir başvuru formu yoktur, ücret alınmaz. 2021'den bu yana kamuoyuna duyurulan özel iadelerin hepsi aşağı yukarı şu adımları izledi:

1. Eserlere dokunmayın. Temizlemeyin, yapıştırmayın, onarmayın ve bir arada duran parçaları ayırmayın. Etiketler, kâğıt ambalajlar, kutular ve eski zarflar birer kanıttır: mürekkeple yazılmış bir numara ya da kulpa takılı bir kurşun mühür, bir kabın adadan hangi tarihte çıktığını gösterebilir.
2. Her parçayı fotoğraflayın, birkaç yönden ve karede bir cetvelle. Bir liste çıkarın: her birinin ne olduğu, ölçüsü ve üzerinde yazan her şey.
3. Ailenin bildiklerini yazın. Eserleri kim getirdi, Kıbrıs'ta ne zaman yaşadı, nereden aldı ve elde hangi kâğıtlar kaldı: bir ihraç izni, bir satıcı faturası, bir mektup, 1962'de şömine rafında duran parçaların bir fotoğrafı. Bu belgelerin neye benzediğini ihraç izinleri ve etiketler rehberimizde görebilirsiniz.
4. İlk teması kurun. Önce bize yazın; Daireye ya da büyükelçiliğe gidecek mektubu (adresler aşağıda) birlikte hazırlarız. Mektupta eserleri iade etmek istediğinizi açıkça söyleyin ve fotoğrafları ekleyin.
5. Davet edildiğinizde teslim edin. Teslim büyükelçilikte, yüksek komiserlikte ya da Dairede yapılır. Gerisini Kıbrıs halleder.

Elinizdekinin ne olduğundan emin değilseniz önce bize fotoğraf gönderin. Kısa bir tanımlama, Kıbrıs'a yazacağınız ilk mektubu çok kolaylaştırır.

Eski Eserler Dairesi'ne mi, büyükelçiliğe mi başvurmalıyım?

İkisi de olur; yurt dışında yaşayanlar için büyükelçilik genellikle daha kolaydır. Önce bize yazarsanız hangisinin sizin için uygun olduğunu söyleriz. Eski Eserler Dairesi 2023'ten bu yana Kültür Bakan Yardımcılığı'na bağlıdır. Ekim 2026 itibarıyla ofisleri Lefkoşa'da Mikis Theodorakis Sokağı 1 adresindedir (eski adı Müze Caddesi), e-posta adresi antiquitiesdept@da.culture.gov.cy, internet sitesi culture.gov.cy/da'dır [2]. Hangi kapıyı çalarsanız çalın, eserleri Dairenin arkeologları değerlendirir.

Uygulamada, Kıbrıs dışında duyurulan özel iadelerin hepsi bir diplomatik temsilcilik üzerinden yapıldı: Washington, Berlin ve Viyana'daki büyükelçilikler ve İngiltere'de, tek bir kabı da yüz parçalık kutuları da teslim almış olan Londra'daki Kıbrıs Yüksek Komiserliği'nin kültür bölümü [3][5][6][7]. Bazı eser sahipleri bir aracıdan yardım aldı. Katherine Grayson Wilkins, Lefkoşa'daki Kıbrıs Amerikan Arkeoloji Araştırma Enstitüsü (CAARI) ve müdürü Lindy Crewe ile çalıştı [3]; John Gomperts ise yasa dışı eser ticaretini inceleyen bir akademisyene danıştı [4].

Bu rolü biz de üstlenebiliriz. Eserleri tanımlayabilir, geçmişlerini ve belgelerini bir araya getirmenize yardım edebilir, Daireye ya da büyükelçiliğe yazılacak ilk mektubu sizinle birlikte hazırlayabiliriz. Kimsenin hukuki temsilcisi olarak hareket etmiyoruz ve Eski Eserler Dairesi ile açık bir şekilde çalışıyoruz; bu yüzden bir iadeyi Daireden gizli tutmayı önermemiz mümkün değildir.

Türkiye'de ya da Kıbrıs'ın kuzeyinde yaşıyorsanız

Türkiye ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasında diplomatik ilişki bulunmadığı için Türkiye'de bir Kıbrıs büyükelçiliği yoktur. Ayrıca Türkiye'de bulunan korunması gerekli eserler, nereden gelmiş olursa olsun, 2863 sayılı Kanun'a tabidir ve yurt dışına çıkarılamaz; yurt dışından getirilmiş bir eser bile Türkiye'ye girdikten sonra bu kurala bağlanır [20, md. 32, 33]. Bu nedenle Türkiye'deki bir Kıbrıs eserini Kıbrıs'a götürmek, Londra'daki bir eseri yüksek komiserliğe teslim etmek kadar basit değildir ve yolu eserin geçmişine göre değişir. Böyle bir durumdaysanız önce bize yazın; eserin ne olduğunu, hangi kuralların geçerli olduğunu ve hangi yolun açık olduğunu birlikte konuşalım. Kıbrıs'ta, adanın kuzeyi de dahil olmak üzere herhangi bir yerde yaşayanlar için muhatap Lefkoşa'daki Eski Eserler Dairesi'dir; burada da ilk mektubu sizinle birlikte hazırlayabiliriz.

Kıbrıs eserlerini kimler iade etti, sonra ne oldu?

İade edenlerin çoğu mirasçılardı ve birkaçının elindeki parçaları 1960'larda ailedeki bir diplomat ya da memur Kıbrıs'tan getirmişti. Hiçbiri bir şeyle suçlanmadı. Duyurulan örnekler:

Gomperts, yağmalanmış eserlerle ilgili haberleri okurken başının yetkililerle derde girip girmeyeceğinden kaygılanmış ve iki kardeşiyle birlikte her şeyi geri vermeye karar vermişti. "Yapılması doğru olan şey gibi geldi," dedi; "elimizde başka ülkelerden gelmiş, 2.500 yıllık parçalar var; onları geri verip veremeyeceğimize bakmalıyız" [4]. Haberlerin hiçbirinde, herhangi bir makamın ona bağışçıdan başka bir gözle baktığına dair bir işaret yoktur.

2025'ten bu yana ikinci bir örüntü daha belirdi. Dairenin görevlileri İngiltere'deki internet satışlarını izliyor ve kaygı uyandıran bir parça gördüklerinde müzayede evine başvuruyor. Cotswolds'daki bir müzayede evine verilmiş MÖ 750 dolaylarına ait bir küçük testi Kasım 2025'te satıştan çekildi ve Daire onu adaya götürene kadar Yüksek Komiserlikte bekletildi [8]; Şubat 2026'da ayaklı bir İki Renkli (Bichrome) kâse onu izledi [9]; tablodaki Halka Dipli küçük testi ise satıldıktan sonra iade edildi [10]. Satış düşünen eser sahiplerinin bunun yaşandığını bilmesi gerekir; ayrıntılar İngiltere'de Kıbrıs eseri satma rehberimizde. 2024'te Londralı bir satıcı, Costas Paraskevaides, 1974'ten önce en son Mağusa'da (Famagusta) kaydı bulunan bir Orta Tunç Çağı kabını, yalnızca geri vermek için bir Alman müzayedesinden satın aldı.

Tarihi eser iade edersem başım derde girer mi?

Kendi isteğiyle iade yapan hiç kimsenin yargılandığı ya da suçlandığı duyulmadı; Dairenin duyuruları onlara adlarıyla ya da, tercih ederlerse, adsız olarak teşekkür eder [3][6][7]. İçinizi rahatlatabilecek dürüst dayanak bu kayıttır; resmî bir güvence yoktur ve biz de böyle bir güvence veremeyiz.

Bu kaygı çoğu zaman bir eseri bulundurmakla onu adadan çıkarmak arasındaki farkın karıştırılmasından doğar. Kıbrıs yasasına göre, Eski Eserler Yasası'nın yürürlüğe girdiği 1 Ocak 1935'te hâlâ toprakta olan eserler devletindir ve 1935'ten itibaren her ihracat için Eski Eserler Müdürü'nden izin gerekiyordu [1]. Altmış yıl boyunca bu izin olağan bir işlemdi: Daire satıcılara ruhsat veriyor, Kıbrıs Müzesi kendi satış salonunu işletiyordu ve ziyaretçiler numaralı bir izinle aldıkları kapları evlerine götürüyordu; özel ihracata 1996 değişikliği son verdi (her aşama ihracat yasasının tarihçesinde anlatılıyor). Dolayısıyla:

• İzinle ya da 1935'ten önce o günün kurallarına göre ihraç edilmiş bir eser, yurt dışında yasal olarak sahiplenilmiştir. Kıbrıs'ın onun üzerinde bir hakkı yoktur. Geri vermek bir hediyedir; 2024'teki Berlin duyurusu da iadeyi herhangi bir yasa dışılık tespitine yer vermeden anlattı [5].
• 1935'ten sonra izinsiz çıkarılmış bir eser, onu kim taşımış olursa olsun, Kıbrıs yasasına göre yasa dışı ihraç edilmiştir. Durum buysa Daire bunu söyler; Avusturya'dan gelen grup ve "1960'lar ve 1970'ler boyunca" yasa dışı çıkarıldığını belirttiği Aralık 2024 Londra teslimi için de böyle yaptı [6][7]. İade eden kişi ihracatı yapan değil mirasçıdır ve iki durumda da kendisine teşekkür edildi.

Kıbrıs dışında, evde eski bir eseri bulundurmak tek başına nadiren suç oluşturur. İngiltere'de Dealing in Cultural Objects (Offences) Act 2003, satıcının "lekeli" olduğunu bildiği ya da buna inandığı bir eserin dürüstlüğe aykırı biçimde alınıp satılmasını cezalandırır ve yalnızca 30 Aralık 2003'te ya da sonrasında yasa dışı çıkarılmış veya kazılmış eserlere uygulanır [12]. Amerika Birleşik Devletleri'nde Kıbrıs'la 2002'de kararlaştırılan ithalat kısıtlamaları, yürürlüğe girdikten sonra ithal edilen eserlere uygulanır; el koymalar ve sınırları zorlayan davalar ABD'de Kıbrıs eseri satma rehberimizde ele alınıyor. Türkiye'de ise kurallar farklıdır: bildirilmemiş bir eserin alımı ve satımı suç sayılır, ama eseri müzeye göstermek her zaman yasal ve güvenli bir adımdır; ayrıntılar Türkiye'deki kanun ve seçenekler rehberimizde. Bu bilgiler geneldir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Durumunuzda yakın tarihli satın almalar, mirasçılar arasında bir anlaşmazlık ya da polisten gelen bir talep varsa önce bize yazın; durumu birlikte değerlendirir, gerekirse sizi kültür varlıkları konusunda deneyimli bir avukata yönlendiririz.

Yurt dışındaki Kıbrıs eserlerinin çoğu adadan yasal yollarla çıktı; belgeleri çoğu zaman sonradan atıldı ya da kurşun mühürler kabın görüntüsünü bozduğu için kesilip çıkarıldı (bkz. Licence No. 7070, İngilizce). Aileler hem yasal hem yasa dışı yoldan çıkmış parçaları iade ediyor ve Kıbrıs ikisini de aynı biçimde karşılıyor.

Eserlerin geri gönderilme masrafını kim öder?

Duyurulan örneklerde eser sahibi parçaları büyükelçiliğe ya da yüksek komiserliğe getirdi, Kıbrıs da onları Daire, Dışişleri Bakanlığı ve diplomatik temsilcilikleri aracılığıyla adaya götürdü [7][8]. Duyuruların hiçbirinde bir ücretten ya da eser sahibine çıkarılmış bir nakliye faturasından söz edilmiyor.

Büyük bir grup söz konusuysa ya da büyükelçiliğe uzak yaşıyorsanız, eserleri yerinden oynatmadan önce temsilciliğin onları nasıl teslim almak istediğini öğrenin; bu yazışmayı da sizinle birlikte yapabiliriz. Eserleri kendiniz yurt dışına postalamayın: bir sınırı geçen gönderi ayrıca ihraç izni gerektirebilir ve kırık çömleklerle dolu bir koli kimsenin işine yaramaz.

Kıbrıs önerdiğim her şeyi kabul eder mi?

Her zaman eser sahibinin koşullarıyla değil. En bilinen örnek, Kıbrıs eserlerinden oluşan koleksiyonunu yaklaşık 2016'dan itibaren devlete öneren İngiliz koleksiyoncu David Johnson'dır. Johnson'ın anlattığına göre tek isteği koleksiyonun depolara dağıtılmadan bir arada tutulmasıydı ve Daire bunu kabul edemedi; Kıbrıs Müzesi için kendi parasıyla eser satın alma önerisi de geri çevrildi. Daire kendi tarafını Eski Eserler Müdürü Marina Solomidou-Ieronymidou'nun 7 Ocak 2019 tarihli açıklamasıyla anlattı: yaklaşık yüz parçalık bir Tunç Çağı bağışını "memnuniyetle kabul edeceğini", ancak "bilinmeyen kaynaklardan" yapılacak satın almaların onaylanmasında yer alamayacağını bildirdi [11]. Johnson bunun üzerine koleksiyonun, büyük bölümü sergilenmek üzere, Troodos Dağları'ndaki Kykkos Manastırı'nın müzesine gitmesi için manastırla anlaştı.

Bu örnek, iade eden kişinin eserlerle birlikte neleri de devrettiğini gösterir. Bir parça devlete verildiğinde nereye gideceğine, sergilenip sergilenmeyeceğine ve bir grubun bir arada kalıp kalmayacağına Daire karar verir; Kıbrıs'a gelenlerin büyük bölümü de sergi salonlarına değil inceleme koleksiyonlarına girer. Bunlardan herhangi biri sizin için önemliyse, eserler el değiştirmeden önce sorun ve cevabın beklediğiniz gibi olmayabileceğini hesaba katın.

İki şey daha bir öneriyi karmaşıklaştırabilir. Turistlere binlercesi satılmış modern bir replika, ulusal bir koleksiyon için hediye sayılmaz; nasıl ayırt edileceğini replika ve sahte eserler rehberimiz anlatıyor. Kilise ikonaları ve freskler devleti olduğu kadar Kıbrıs Kilisesi'ni de ilgilendirebilir; özellikle 1974 Türk işgalinden bu yana işgal altındaki kuzeydeki kiliselerden geliyorlarsa (bkz. looting in occupied northern Cyprus, İngilizce).

Kıbrıs eserlerini Kıbrıs'taki bir müzeye bağışlayabilir miyim?

Evet; devlet müzeleri için bu, iadeyle aynı süreçtir. Lefkoşa'daki Kıbrıs Müzesi ile Larnaka, Leymosun (Limassol), Baf (Paphos) ve başka kentlerdeki bölge müzeleri Eski Eserler Dairesi tarafından işletilir; dolayısıyla bağışı Daire teslim alır ve eserlerin nereye gideceğine o karar verir. Bunun eski bir örneği vardır: 1984'te Vassos ve Barbara Lyssarides "özel koleksiyonlarının usulüne uygun biçimde kayıtlı büyük bir bölümünü" Kıbrıs Müzesi'ne bağışladı ve parçalar yıl boyunca gruplar hâlinde envantere alındı [13]. Hiçbir müze bir bağışı sergileyeceğine söz vermez ve bağışçı sergilenmeyi şart koşmamalıdır.

Kıbrıs'ta vakıf ve özel müzeler de vardır; aralarında Larnaka'daki Pierides Müzesi (1839'da başlanmış bir koleksiyon üzerine kurulmuştur) ve Lefkoşa'daki Kıbrıs Bankası Kültür Vakfı bulunur. Adada özel kişilerin elindeki eserler Eski Eserler Yasası'na tabidir; bu müzelerden birine bir şey göndermeden önce Daireye başvurup onun yönlendirmesini almak gerekir. Bu adımı da bizimle birlikte atabilirsiniz.

Tarihi eseri Türkiye'de bir müzeye bağışlamak

Türkiye'de yaşıyorsanız, elinizdeki eseri, Kıbrıs'tan gelmiş olsa bile, Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı en yakın müze müdürlüğüne gösterebilirsiniz. Müze uzmanları eseri inceler; müze koleksiyonuna almak isterse eseri bağış olarak kabul edebilir ya da Bakanlık değerini ödeyerek satın alabilir [20, md. 24]. Müzeye gerekmeyen ve korunması gerekli nitelikte olmayan eserler sahibine bir belgeyle geri verilir [20, md. 25]. Eseri elinizde tutmak istiyorsanız, koleksiyoncu belgesi (koleksiyonculuk izin belgesi) alıp eseri müzenin tuttuğu envantere kaydettirerek yasal bir koleksiyonun parçası yapabilirsiniz [20, md. 26]. Hangi yolun size uygun olduğu eserin türüne ve geçmişine bağlıdır; bütün seçenekler ve ilgili ücretler kanun ve seçenekler rehberimizde anlatılıyor. Müzeye gitmeden önce bize yazarsanız, eserin ne olduğunu ve müzeye hangi bilgileri götürmeniz gerektiğini birlikte hazırlarız.

Yurt dışındaki bir müze bağış kabul eder mi?

Ancak eserin Kıbrıs'tan 1970'ten önce ya da yasal ihraçla çıktığına dair bir kanıt varsa; birçok aile parçasında bu kanıt yoktur. Bağışlar da satın almalarla aynı sınavdan geçer. Üyeleri Amerika'daki büyük sanat müzelerinin çoğunu yöneten Association of Art Museum Directors (AAMD), kurallarını "satın alma, bağış, vasiyet ya da değişim yoluyla" yapılan edinimlere uygular ve köken araştırmasının, eserin 17 Kasım 1970'ten önce modern buluntu ülkesinin dışında olduğunu ya da o tarihten sonra yasal olarak ihraç edildiğini göstermesini ister [14]. Bağışçılar ellerindeki belgeleri müzeye vermek zorundadır ve müze edinimi kökeniyle birlikte internette yayımlar [14].

İngiliz müzeleri DCMS'nin 2005 yönergelerini izler. Bu yönergelere göre bir müze, bir eseri ancak 1970'ten bu yana yasa dışı kazılmadığından ya da ihraç edilmediğinden "emin" olduğunda edinmeli ya da ödünç almalı ve bağışçıdan belgeye dayalı kanıt istemelidir: bir ihraç izni, 1970 öncesi bir yayın, bir vasiyetname ya da envanter, eski bir fotoğraf [15]. Bir aile bütün bir koleksiyonu önerdiğinde her parça ayrı ayrı değerlendirilir; belgesiz parçalar, bir vasiyet içinde bile olsa, geri çevrilir [15]. Müzeler eski türden bağışlarla kuruldu. Ayia Paraskevi'den bir Kırmızı Perdahlı (Red Polished) kâse, 1888'de British Museum'a Albay Falkland Warren'ın bağışı olarak girdi; Warren o sırada Kıbrıs'taki İngiliz yönetiminin Başsekreteriydi ve bir yandan da hevesli bir kazıcı ve satıcıydı.

Bağışı geri çeviren bir müze kimseyi suçlamış olmaz. Olağan nedenler eksik 1970 öncesi kanıt, Kıbrıs'tan gelebilecek bir talebin itibar bedeli, bağışı ve geçmişini yayımlama yükümlülüğü ve düpedüz depo yeridir: rafları Beyaz Boyalı (White Painted) küçük testilerle dolu bir müzenin, buluntu yeri bilinmeyen bir tanesine daha pek ihtiyacı yoktur.

Aynı yönergeler, geçmişinden emin olunamayan bir parçası olan aileler için yararlı bir hüküm de içerir: "Kabul edilemez bir eser bağış olarak önerildiğinde müze, bağışçının onayıyla, eseri menşe ülkesine iade etmek amacıyla geçici olarak teslim almayı düzenleyebilir"; eseri envantere almamalı ve gerekenden uzun süre tutmamalıdır [15]. Yani İngiltere'deki bir küratör eseri sizden teslim alıp Kıbrıs'a iletebilir.

Tarihi eser bağışının vergi avantajı var mı?

Müzelere yapılan bağışlarda bazen vardır; Kıbrıs'a yapılan iadelerde ise nadiren, çünkü vergi indirimleri hayır kurumlarına ve devlete yapılan bağışları ödüllendirir ve Kıbrıs Cumhuriyeti bunlardan biri sayılmaz.

Sıradan Kıbrıs kaplarının ya da figürinlerinin pek azı bu "çok önemli" eşiğini aşar ve hiçbir müze bir bağışı vergi değeri için kabul etmez; önce özen yükümlülüğü gelir. Vasiyeti yürütenler miras rehberimizi okumalı, bir vergi indirimine güvenen herkes bir vergi danışmanıyla konuşmalıdır; fiyatı neyin belirlediğini değer rehberimiz açıklıyor. Türkiye'deki bir müzeye yapılan bağışın vergi açısından nasıl değerlendirileceği ayrı bir konudur; bunu da bir mali müşavire sormak gerekir.

Bağışlamak yerine ödünç vermek mümkün mü?

Uzun süreli ödünç verme, eserlerin mülkiyetini ailede tutarken onları halkın görmesini sağlar ve belgeleri tam olan, ama sahipleri henüz karar vermeye hazır olmayan bir koleksiyona uygundur. Bunun örneği, Amsterdam'da yaşayan Kıbrıslı iş insanı Thanos Zintilis'tir: 2002'de, Kıbrıs devletinin onayıyla, yaklaşık bin parçalık koleksiyonunun çekirdeğini Atina'daki Kiklad Sanatı Müzesi'ne uzun süreli ödünç verdi; koleksiyon 2004'ten beri orada sergileniyor ve eksiksiz olarak yayımlandı [18]. Ödünç verme de bağışla aynı denetimlere tabidir: İngiliz yönergeleri "edinme ve ödünç alma" konusunu birlikte ele alır [15].

Bir üniversite eserleri öğretim için kabul eder mi?

Geçmişi açıksa, edebilir. Üniversite müzeleri de aynı 1970 ölçütünü uygular, ancak birçok arkeoloji ve klasik bilimler bölümü, öğrencilerin elle tutabildiği çanak çömlek parçaları, kandiller ve sade testilerden oluşan uygulama koleksiyonları da tutar. Geçmişi iyi bilinen mütevazı parçalar için en gerçekçi yer çoğu zaman bu koleksiyonlardır. Bir şey önermeden önce küratöre ya da bölüme fotoğraflar ve ailenin bildikleriyle yazın.

Bu koleksiyonları özel bağışlar kurdu. Reading Üniversitesi'ndeki Ure Museum yaklaşık yüz Kıbrıs eseri barındırır ve bunların bir kısmı 1913'te, kolejin aldığı ilk vasiyetler arasında gelmiştir [19].

Kapak fotoğrafı: Kıbrıs Müzesi, Lefkoşa. Fotoğraf: A.Savin, Wikimedia Commons, Free Art License.