ABD'de Kıbrıs Tarihi Eseri Satmak: Yasa Neye İzin Veriyor?

2002 ABD ile Kıbrıs anlaşması Amerika'ya girişi denetler. ABD'deki eser için anlamı, çalıntı mal yasasının devreye girdiği haller ve satış öncesi kontroller.

Alexis Drakopoulos

Alexis Drakopoulos

17 Ekim 2026·15 dk okuma

Süzgeçli ağızlı, uzun kulplu, yuvarlak gövdeli pişmiş toprak bir testi; kırmızı yüzeyi siyah iç içe dairelerle boyanmış, gri bir fon önünde fotoğraflanmış.

23 Şubat 2026'da on sekiz Kıbrıs eseri Washington'daki Kıbrıs Cumhuriyeti Büyükelçiliği'ne teslim edildi. İkisi yaklaşık MÖ 2500 ile 1900 arasına tarihlenen Erken Tunç Çağı kaplarıydı, on biri Orta Tunç Çağı, dördü Kıbrıs Arkaik dönem eserleriydi; on sekizincisi ise MÖ dördüncü yüzyıldan, bir erkek heykeline ait kireçtaşı bir başlıktı. Hepsi bir Amerikan çevrim içi müzayedesinde satışa çıkarılmıştı. Kıbrıs Eski Eserler Dairesi'nin arkeologları, Daire'nin "çevrim içi kaçakçılığın rutin takibi" dediği çalışma sırasında eserleri fark etti. Daire müzayede evi Sloans & Kenyon ile görüştükten sonra eserler satıştan çekildi ve onları elinde bulunduranlar gönüllü olarak teslim etti. Herhangi bir suçlama yapıldığı bildirilmedi [18].

Bu olay, ABD'de Kıbrıs eserleriyle ilgili hukukun iki ayağını aynı anda gösteriyor. ABD ile Kıbrıs arasındaki federal bir anlaşma, ülkeye neyin girebileceğini denetler. Federal ve eyalet düzeyindeki ayrı bir çalıntı mal hukuku ise ülkede zaten bulunan bir eserin yasal olarak elde tutulup satılıp satılamayacağına karar verir. Bu rehber, ABD'de yaşayan bir eser sahibi için her ikisini de anlatıyor; ardından müzayede evlerinin, eksperlerin ve müzelerin eserinize nasıl yaklaşacağını açıklıyor. Eseriniz Türkiye'de ya da Kıbrıs'taysa ve Amerikan piyasasını merak ediyorsanız, aşağıda size ayrılmış kısa bir bölüm de var.

ABD'de Kıbrıs tarihi eseri satmak yasal mı?

Evet. ABD'de yasal olarak bulunan bir Kıbrıs eseri, herhangi bir federal lisans, izin ya da kayıt gerekmeden sahiplenilebilir, miras bırakılabilir, hediye edilebilir ve satılabilir. ABD ile Kıbrıs arasındaki anlaşma ithalatı sınırlar; eseri elde bulundurmayı ya da ülke içinde satmayı yasa dışı kılan bir hükmü yoktur [1; 2].

Yine de iki şey bir satışı durdurabilir. Birincisi çalıntı mal hukukudur: Kıbrıs'ta izinsiz kazılıp kaçırılan bir eser, ABD'ye ne zaman gelmiş olursa olsun, federal yasaya ve New York yasasına göre çalıntı sayılabilir. İkincisi mülkiyettir: bir eser çalıntıysa, onu iyi niyetle satın alan kişi eserin sahibi olmaz ve Kıbrıs Cumhuriyeti ya da Kıbrıs Kilisesi eseri geri almak için dava açabilir. Bu iki durum, eski ihraç izinleriyle, Kıbrıs Müzesi'nin kendi satış salonundan ya da on dokuzuncu yüzyıl koleksiyonlarıyla adadan çıkmış sıradan bir miras eseri ilgilendirmez; yurt dışındaki Kıbrıs eserlerinin çoğu da adadan bu yollarla çıkmıştır. Bu tarihi Licence No. 7070 (İngilizce) yazımızda, böyle bir esere sahip olmanın ne anlama geldiğini ise Kıbrıs eseri sahipleri için rehberimizde anlatıyoruz.

Bu sayfa genel bilgi amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. ABD yasaları, kısıtlanan eserlerin listesi ve anlaşmanın kendisi değişebilir. Bir talep ya da el koyma ile karşı karşıya kalan bir eser sahibinin, kültür varlıkları hukukunda çalışan bir avukata ihtiyacı olur; böyle bir durumda önce bize yazın, sizi doğru kişiye yönlendirelim.

Eseriniz Türkiye'de ya da Kıbrıs'taysa

Bu sayfadaki kurallar, eser ABD'de olduğu ya da ABD'ye gönderilmek istendiği zaman geçerlidir. Eseriniz Türkiye'deyse 2863 sayılı Kanun, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kontrolündeki bölgedeyse Eski Eserler Yasası (Fasıl 31) uygulanır; her ikisi de eserin yurt dışına çıkarılmasına ve ticaretine sıkı sınırlar koyar ve Kıbrıs 1996'dan bu yana özel eserler için ihraç izni vermez [19]. 1974 Türk işgalinden sonra işgal altındaki kuzeyden çıkarılmış eserlerin iadesini ise Kıbrıs Cumhuriyeti ister. Hangi durumda neye izin verildiğini Türkiye'de ve Kıbrıs'ta tarihi eser kanunu rehberimizde anlattık. Bir eseri Amerika'da satmayı düşünüyorsanız, bunu planlamadan önce bize yazın: eserin ne olduğunu ve belgelerinin ne söylediğini birlikte netleştirir, size uygun yasal yolu gösteririz.

ABD ile Kıbrıs arasındaki kültür varlıkları anlaşması nedir?

Bu, 1970 UNESCO Sözleşmesi'ni ABD hukukuna aktaran 1983 tarihli Convention on Cultural Property Implementation Act (Kültür Varlıkları Sözleşmesi Uygulama Yasası, kısaca CPIA) uyarınca yapılmış iki taraflı bir anlaşmadır. Anlaşma, ABD Gümrük ve Sınır Koruma İdaresi'nin (U.S. Customs and Border Protection, CBP) belirlenmiş Kıbrıs arkeolojik ve etnolojik eser gruplarını, ithalatçı yasal bir ihracatı belgeleyemediği sürece sınırda durdurmasına imkân verir [1; 2]. İki hükümet anlaşmayı ilk kez 16 Temmuz 2002'de imzaladı ve her anlaşma en fazla beş yıl sürer [2; 3].

İlk olarak Nisan 1999'da Bizans dönemi kilise eserleri için acil kısıtlamalar getirildi [4]. 2002 anlaşması yaklaşık MÖ sekizinci binyıldan MS 330'a kadar olan arkeolojik eserleri kapsadı ve yenilemeler kapsamı genişletti: 2007'de Kıbrıs tipi sikkeler, 2012'de yaklaşık 1500 ile 1850 arası Bizans sonrası kilise eserleri, 2022'de ise MS 1770'e kadar uzanan arkeolojik eserler ile el yazmaları ve geleneksel giysiler gibi yeni etnolojik gruplar eklendi; bu sonuncular İngiliz yönetiminin başladığı yıl olan 1878'e kadar uzanır [2; 5; 6].

Yürürlükteki anlaşma 14 Temmuz 2022'de yürürlüğe girdi. Ekim 2026 itibarıyla kısıtlamalar 13 Temmuz 2027'ye kadar geçerlidir ve Dışişleri Bakanlığı'na (State Department) bağlı Kültür Varlıkları Danışma Komitesi (Cultural Property Advisory Committee) önerilen uzatmayı görüşmek üzere 27 ile 29 Ekim 2026 arasında toplanıyor [2; 7]. Anlaşma ve resmî kısıtlı eser listesi (Designated List), Dışişleri Bakanlığı'nın yürürlükteki anlaşmalar sayfasında yer alır [8]. Bugün Kıbrıs eseri koleksiyonculuğu (İngilizce) maddemiz, ABD kurallarını Kıbrıs, İngiltere ve AB hukukuyla yan yana koyuyor.

Designated List, Kıbrıs seramiğine bir rehber gibi okunur. Listede Kırmızı Perdahlı (Red Polished), Beyaz Boyalı (White Painted), Halka Dipli (Base Ring), Beyaz Astarlı (White Slip), İki Renkli (Bichrome) ve Kırmızı Üzeri Siyah (Black-on-Red) seramikler, pişmiş toprak figürinler, "küçük boyuttan gerçek boyuta" kireçtaşı heykeller, altın takılar, cam eşyalar ve sikkeler sayılır [2]. Bir Amerikan evindeki Kıbrıs eserlerinin neredeyse tamamı bu listededir. Asıl önemli olan, her grubun listeye ne zaman eklendiğidir:

Kıbrıs eserinin türüABD sınırında kısıtlama başlangıcı
Bizans dönemi kilise eserleri (ikonalar, freskler, mozaikler, ayin eşyaları, 4. ile 15. yüzyıl)Nisan 1999 (acil önlem)
Neolitik çağdan Roma dönemine (MS 330'a kadar) arkeolojik eserler: Tunç ve Demir Çağı'nın bütün seramik türleri, pişmiş toprak figürinler, kireçtaşı heykeller, bronzlar, cam, altınTemmuz 2002 ortası
Kıbrıs tipi sikkelerTemmuz 2007 ortası
Bizans sonrası kilise eserleri (yaklaşık 1500 ile 1850 arası)Temmuz 2012 ortası
MS 1770'e kadar Bizans, Orta Çağ, Venedik ve Osmanlı dönemi arkeolojik eserleri (örneğin Orta Çağ sgraffito seramiği); 1878'e kadar mimari parçalar, el yazmaları, geleneksel giysiler ve dokumalarTemmuz 2022 ortası

Bu tarihleri, CBP'nin listelediği şekliyle kuralın o eser türü için yaklaşık olarak başladığı zaman olarak okuyun. Belirli bir ithalat için kesin tarihi bize sorun; gerekirse sizi bir avukata ya da gümrük müşavirine yönlendiririz.

Anlaşma, zaten Amerika'da olan bir eseri etkiler mi?

Hayır. Grubu kısıtlanmadan önce ABD'de bulunan bir eser anlaşmanın kapsamı dışındadır. 1965'ten beri bir Amerikan ailesinin evinde duran Kırmızı Perdahlı bir testi, bir mobilya kadar serbestçe satılabilir, hediye edilebilir ya da miras bırakılabilir.

Bazı Amerikan provenansları, Metropolitan Müzesi'nin daha sonra ilk müdürü olacak Luigi Palma di Cesnola'nın koleksiyonunu satın aldığı 1870'lere kadar uzanır. Müzenin 1916 ile 1928 arasında Cesnola "kopyalarını" satması (sonuncusu New York'taki Anderson Galleries'te yapıldı), pek çok Kıbrıs kabını Amerikan ailelerinin evine taşıdı; bu kapların üzerinde çoğu zaman hâlâ Met ya da Cesnola numaraları boyalıdır. Bu numaraları nasıl okuyacağınızı ihraç izinleri, mühürler ve etiketler rehberimizde anlatıyoruz.

Kıbrıs, uzun zamandır ABD'de bulunan eserlerin Amerika'daki satışlarına itiraz etti, ancak bu itirazlar satışları durdurmadı. Toledo Sanat Müzesi, çoğu 1900'lerin başından ortasına kadar edinilmiş yaklaşık yetmiş eseri Ekim 2016'da Christie's New York'a gönderdiğinde, Kıbrıs'ın büyükelçisi müzeden satışı ertelemesini istedi; satış yapıldı ve yaklaşık 1,2 milyon dolar getirdi [20]. Dr. Takey Crist'in 1988'de kurduğu Kuzey Carolina, Jacksonville'deki Cyprus Museum (İngilizce) 2018'de kapandığında, Kıbrıs hükümeti koleksiyonun satışını durdurmak için UNESCO Sözleşmesi'ne ve iki taraflı anlaşmaya başvurdu; koleksiyon yine de satıldı. Anlaşma sınırdan geçenleri düzenler ve bu koleksiyonlar sınırı on yıllar önce geçmişti.

Yasa, uzun süredir ülkede bulunan bazı eserleri de muaf tutar; örneğin ABD'de art arda yirmi yıl bulunmuş ve yasa dışı bir ithalattan şüphelenmeyi gerektiren bir neden olmadan bedeli ödenerek satın alınmış bir eser [10]. Bu muafiyet gümrüğün el koymasına karşı korur, ancak eserin çalıntı olduğu iddiasına karşı bir şey sağlamaz.

Bir Kıbrıs eserini ABD'ye getirmek için hangi belgeler gerekir?

Kısıtlı bir Kıbrıs eserini ithal etmek için ya Kıbrıs Hükümeti'nden eserin yasal olarak ihraç edildiğini gösteren bir belge, ya da eserin, ait olduğu grubun kısıtlandığı tarihte veya daha önce Kıbrıs'tan çıktığına dair yeterli kanıt gerekir [9]. Daha dar bir üçüncü yol, girişten en az on yıl önce Kıbrıs'tan çıkmış ve ithalatçı tarafından girişten önceki bir yıl içinde edinilmiş eserleri kapsar. Kural, eser nereden gönderilirse gönderilsin onunla birlikte gider: Londra'dan, Cenevre'den ya da Münih'ten yollanan bir Kıbrıs testisi de Kıbrıs eseridir [1].

Piyasadaki eserler için ilk yol kapalıdır, çünkü Kıbrıs, Eski Eserler Yasası'nın 1996 değişikliğinden bu yana eski eserlerin ihracına yalnızca geçici sergi ya da bilimsel inceleme için izin veriyor [19]. Uygulamada ithalatçı ikinci yola dayanır: ithalatçının yeminli beyanı ve göndericinin eserin Kıbrıs'tan ne zaman çıktığına dair, belgelerle desteklenmiş açıklaması [9]. Seramik için bu, eserin adadan Temmuz 2002 ortasından önce çıktığını göstermek demektir.

2026'da bir Avrupa müzayedesinden alınıp New York'a gönderilen İki Renkli bir testi, adadan çıkışını tarihlendiren bir belgeye ihtiyaç duyar: eski bir Eski Eserler Dairesi ihraç izni, bir Kıbrıs Müzesi satış salonu (İngilizce) makbuzu ya da kurşun mühür, bir satıcı faturası, tarihli bir katalog ya da fotoğraf. Aynı şey, bir koleksiyonu Kıbrıs'tan ya da İngiltere'den Amerika'ya taşıyan bir aile için de geçerlidir; bu yüzden sandık kapanmadan önce dosyayı toplayın. Bu belgelerin neye benzediğini Kıbrıs'tan getirilen eserler rehberimizde gösteriyoruz.

Kurallara aykırı olarak ithal edilen eserlere el konulabilir ve bunlar müsadere edilebilir [10]; CBP de gerçekten kontrol eder. Nisan 2022'de CBP'nin kültür varlıkları ekibi, Kıbrıs'tan gelen bir eski eser gönderisini Newark'taki Homeland Security Investigations'a (İç Güvenlik Soruşturmaları birimi, HSI) bildirdi. HSI, Penn Museum ve Kıbrıs Eski Eserler Dairesi ile birlikte, yaklaşık MÖ 800 ile 600 arasına tarihlenen, kaçak kazıyla çıkarılıp adadan kaçırıldığı düşünülen bir Demir Çağı testisini tespit etti. Testi 20 Nisan 2023'te Kıbrıs Büyükelçiliği'nde iade edildi [16].

Bir eseri ABD'den dışarı göndermek ise alıcının ülkesinin kurallarını gündeme getirir. ABD'nin eski eserler için genel bir ihraç izni yoktur. AB'nin Haziran 2025'te başlayan ithalat izni ((EU) 2019/880 sayılı Tüzük) ise Kıbrıs eserleri için geçerli değildir, çünkü Kıbrıs bir AB üyesidir. İngiltere'deki kurallar için İngiltere'de Kıbrıs eseri satma rehberimize bakabilirsiniz.

ABD'de zaten bulunan bir Kıbrıs eserine el konulabilir mi?

Evet, eğer çalıntı mal sayılıyorsa; eski eserler söz konusu olduğunda bu ifade, çoğu sahibin sandığından daha geniştir. Kıbrıs hukuku, henüz bulunmamış eski eserleri 24 Mart 1874 tarihli Osmanlı nizamnamesinden bu yana, ardından 1905 ve 1935 Eski Eserler Yasalarıyla yeniden devlet malı ilan etmiştir (bkz. yasal ihracat maddemiz, İngilizce) [19]. United States v. McClain kararlarına (Beşinci Daire, 1977 ve 1979) göre, bu türden açık bir yasadan sonra bir ülkeden çıkarılan eser, devlet onu hiç fiilen elinde tutmamış olsa bile, National Stolen Property Act (Ulusal Çalıntı Mal Yasası, NSPA) kapsamında "çalıntı" sayılır [11; 12]. New York'u da kapsayan İkinci Daire, United States v. Schultz (2003) kararında McClain içtihadını izleyerek Mısır eserleri ticareti yapan New Yorklu bir satıcının mahkûmiyetini onadı [13].

Bu yüzden izinsiz olarak bir mezardan çıkarılıp Kıbrıs'tan kaçırılan bir kap, 1974'ten sonra işgal altındaki kuzeyden alınmış her şey dahil, ithal tarihi ne olursa olsun Amerikan hukukunda çalıntı mal sayılabilir. Bu Yasa uyarınca cezai bir suçlama için sanığın eserin çalıntı olduğunu bilmesi ve eserin 5.000 dolar ya da daha fazla değerde olması gerekir [11]. Müsadere ise doğrudan esere karşı açılan bir hukuk davasıdır ve esere, elinde bulunduran kişi hiç suçlanmadan da el konulabilir.

Bu en çok New York'ta yaşanır. Manhattan Bölge Savcılığı'nın 2017'de kurulan Eski Eser Kaçakçılığı Birimi (Antiquities Trafficking Unit), New York'un çalıntı mal bulundurmaya ilişkin yasasına dayanarak binlerce eski eseri geri almıştır [15]. Birim 24 Mart 2025'te Kıbrıs'a on iki eser iade etti. Bunların ikisi tanımlandı: MÖ ikinci binyıla ait bir tahta idol ve MÖ üçüncü binyıla ait, "pişirme sırasında oluşan kırmızı ve siyah rengiyle dikkat çeken" bir matara. İkisi de Kıbrıs'tan kaçırılmış, hüküm giymiş Londralı kaçakçı Robin Symes'e danışan New Yorklu bir satıcının eline geçmişti [15].

Dikkatli bir alıcının en çok sorguladığı eserler bunlardır: 1974'ten sonra kuzeyde yağmalanan mezarlıklarla (İngilizce) en çok ilişkilendirilen türden Tunç Çağı mezar buluntuları. Burada gösterilen tahta idol ise, Metropolitan Müzesi'nin 1870'lerde Cesnola Koleksiyonu'nu satın almasından beri New York'tadır.

Her iade bir el koyma değildir. Nisan 2023'te seksenden fazla Kıbrıs eseri (yaklaşık MÖ 2000 ile MS on sekizinci yüzyıl arasına tarihlenen kil ve cam kaplar, kireçtaşı heykeller, sikkeler ve bir kilise duvar resmi parçası) Washington'daki Kıbrıs Büyükelçiliği'nde teslim edildi. Bunların bir kısmına ABD makamlarınca el konulmuştu; diğerleri ise eserlerin nereden geldiğini öğrendikten sonra onları iade etmeyi seçen sahiplerinden geliyordu [17]. Gönüllü iadenin nasıl işlediğini Kıbrıs eserlerini iade etme ya da bağışlama rehberimizde anlatıyoruz.

Kanakaria mozaikleri davasında ne oldu?

Bir satıcı, çalıntı Kıbrıs mozaikleri için bir milyon doları aşkın para ödedi ve onları kaybetti, çünkü Amerikan hukukunda bir hırsız kimseye geçerli mülkiyet devredemez. Bu dava, Kıbrıs kültür varlıklarıyla ilgili ABD'deki en önemli dava olmayı sürdürüyor. Temmuz 1988'de Indianapolisli sanat satıcısı Peg Goldberg, Cenevre havalimanında yaklaşık 1,08 milyon dolar ödeyerek dört mozaik parçası satın aldı. Parçalar, Karpaz (Karpas) Yarımadası'ndaki Lythrankomi köyünde bulunan Panagia Kanakaria Kilisesi'nin altıncı yüzyıldan kalma apsis mozaiğine aitti ve 1974'ten sonra işgal altındaki kuzeyde kilise duvarından sökülmüştü.

Kıbrıs Kilisesi ve Kıbrıs Cumhuriyeti, Goldberg'e ve galerisine Indiana'da dava açtı. Federal bölge mahkemesi 1989'da, alıcının lehine olacak İsviçre hukuku yerine Indiana hukukunu uyguladı; mozaiklerin sahibinin Kilise olduğuna ve davanın süresinde açıldığına hükmetti. Aceleyle yapılmış bir anlaşma, tanınmayan satıcılar, havalimanında yapılan bir teslim ve çok yüksek bir kâr marjı karşısında Goldberg'in iyi niyet savunmasını reddetti. Yedinci Daire 1990'da kararı onadı [14]. Parçalar 1991'de Kıbrıs'a döndü ve bugün Lefkoşa'daki (Nicosia) Bizans Müzesi'ndedir.

Kilise eserleri (ikonalar, freskler, mozaikler, ayin gümüşleri), ABD'de en yüksek riskli Kıbrıs eseri grubudur. Hem Cumhuriyet hem de Kilise bu eserlerin peşine düşer ve bunlar 1999'dan beri sınırda kısıtlıdır. 1974 öncesine uzanan bir geçmişi olmayan bir ikona ya da fresk parçası satış salonuna gitmeden önce hukuki değerlendirmeden geçmelidir; böyle bir parçanız varsa önce bize yazın, sizi bu alanda deneyimli bir avukata yönlendirelim.

ABD'deki müzayede evleri Kıbrıs eserlerini nasıl kontrol eder?

Eserin geçmişini sorarlar, çalıntı sanat eseri kayıtlarında kontrol ederler ve çoğu, hiçbir belgesi olmayan bir Kıbrıs eserini kabul etmez. Konsinye sözleşmesi genellikle eserin sahibi olduğunuzu ve eserin yasal olarak ithal edildiğini taahhüt etmenizi ister. İhraç izni, makbuz, eski katalog, etiket, sigorta listesi, mektup ya da tarihli fotoğraf gibi her türlü belgenin istenmesini ve eserin, müzayede evlerinin çoğunun kullandığı ticari kayıt olan Art Loss Register'da aranmasını bekleyin. Büyük müzayede evleri, Navigating the Grey (İngilizce) yazımızda ele alınan 1970 eşiğini izler; Kıbrıs eserleri için en çok ağırlık taşıyan tarih ise 1974'tür.

Sizin elinizde olmayan bir kontrol daha vardır: Kıbrıs, Amerikan müzayede kataloglarını kendisi de okur. Sloans & Kenyon olayının yanı sıra, Mart 2026'nın sonlarında MÖ 600 ile 480 arasına tarihlenen Kıbrıs Arkaik dönem bir testi, Eski Eserler Dairesi müzayede eviyle görüştükten sonra Kleinfelter's Auction'ın çevrim içi satışından çekildi ve Washington'daki Büyükelçilik aracılığıyla iade edildi; Daire müzayede evine ve "gönüllü iadesi için eseri elinde bulunduran kişiye" teşekkür etti [18]. Şimdiye kadar Kıbrıs'tan gelen bir soru, eserin satıştan çekilmesi ve iade talebiyle sonuçlandı, ancak bunun her zaman böyle biteceğinin bir güvencesi yoktur.

Tarihli bir ihraç izni ya da 1928 satışlarından kalma bir Met numarası taşıyan bir eser, soruyu sorulmadan yanıtlar; "bir beyefendinin mülkü" diye tanıtılan bir eser ise soruyu davet eder. Belgeli bir eserin ne kadar ettiğini Kıbrıs tarihi eseri ne kadar eder? rehberimizde anlatıyoruz.

ABD'de bir Kıbrıs eserine nasıl ekspertiz yaptırılır?

Uniform Standards of Professional Appraisal Practice (Mesleki Ekspertiz Uygulamasının Ortak Standartları, USPAP) kurallarına göre çalışan ve eski eserleri bilen bir eksper seçin ve değerlemenin ne için yapıldığını söyleyin [23]. Emlak vergisi, hayır amaçlı bağışlar ve mirasın paylaştırılması için kullanılan gerçeğe uygun piyasa değeri (fair market value), kabaca istekli bir alıcının istekli bir satıcıya ödeyeceği bedeldir. Sigorta için kullanılan yerine koyma değeri (replacement value) genellikle daha yüksektir ve bir müzayede buna nadiren ulaşır.

Eksper eserin fiyatını belirler ve orada durur: Beyaz Boyalı küçük bir testinin (juglet) değerlemesi, eserin Kıbrıs'tan nasıl çıktığı hakkında hiçbir şey söylemez ve bir alıcı ya da müze yine de geçmişini isteyecektir. Vergi açısından eski eserlerden elde edilen kazançlar koleksiyon eşyası (collectibles) kazancı gibi değerlendirilir ve miras kalan eserlerin başlangıç maliyeti normalde ölüm tarihindeki değeridir; miras ekspertizinin önemli olmasının bir nedeni de budur. Kendi durumunuz için bir vergi danışmanına sorun. Vasiyet yürütücüleri, mirasta tarihi eser rehberimizde daha fazlasını bulabilir.

Bir Kıbrıs eserini vergi indirimi için bir Amerikan müzesine bağışlayabilir miyim?

Bağışlayabilirsiniz, ancak bir Amerikan sanat müzesi eseri genellikle yalnızca 17 Kasım 1970'ten önce Kıbrıs dışında olduğunu ya da bu tarihten sonra yasal olarak ihraç edildiğini gösteren belgelerle kabul eder. Bu, Sanat Müzesi Müdürleri Derneği'nin (Association of Art Museum Directors, AAMD) 2008'de benimsediği kuraldır; 2013'ten bu yana üyeleri, her istisnayı bilinen tüm provenansıyla birlikte AAMD Object Registry'de yayımlamak zorundadır [22]. Kıbrıs 1996'ya kadar ihraç izni verdiği için, 1970'lerden ya da 1980'lerden kalma bir Eski Eserler Dairesi ihraç izni ikinci koşulu karşılar.

İndirim için, değeri 5.000 doları aşan bir bağış, bağıştan en fazla 60 gün önce düzenlenmiş nitelikli bir ekspertiz raporu ve müzenin imzaladığı IRS Form 8283'ün B bölümünü gerektirir. Değeri 20.000 dolar ya da daha fazla olan sanat eserlerinde ekspertiz raporunun tamamı vergi beyannamesine eklenir; müze eseri üç yıl içinde elden çıkarırsa bunu Form 8282 ile bildirir [21]. Yukarıda bağlantısını verdiğimiz iade ve bağış rehberi, bağışları ayrıntılı olarak ele alıyor.

ABD'deki bir eser sahibi önce ne yapmalı?

  1. Geri dönüşü olmayan hiçbir şey yapmayın. Eseri temizlemeyin, onarmayın, bir grubu bölmeyin ve henüz hiçbir şeyi internette satışa koymayın.
  2. Eserin Kıbrıs'a ait ve antik olduğunu doğrulayın. Bize fotoğraf gönderin ve eserinizi Kıbrıs çömleklerini tanıma ve replika ve sahte eserler rehberlerimizle karşılaştırın.
  3. Belge izini toplayın ve tarihlendirin: ihraç izni numaraları, kurşun mühürler, satış salonu fişleri, Kolokasides (İngilizce) gibi lisanslı satıcıların etiketleri, Met ya da Cesnola numaraları, kataloglar, faturalar, sigorta listeleri, vasiyetnameler, mektuplar ve tarihli fotoğraflar. İki soru önemlidir: eser Kıbrıs'tan ne zaman çıktı ve ABD'ye ne zaman ulaştı?
  4. ABD'ye geliş tarihini yukarıdaki tabloyla karşılaştırın. Eser Temmuz 2002 ortasından (seramik ve heykel) ya da Nisan 1999'dan (kilise eserleri) önce geldiyse, anlaşma onu kapsamaz.
  5. İşgal altındaki kuzeyden gelmiş bir eseri ya da 1974 öncesine uzanan bir geçmişi olmayan bir kilise eserini satışa çıkarmadan önce bize yazın; durumu birlikte değerlendirir, gerekirse sizi kültür varlıkları hukukunda deneyimli bir avukata yönlendiririz.
  6. Doğru türde değerleme yaptırın: miras ya da bağış için gerçeğe uygun piyasa değeri, sigorta için yerine koyma değeri.
  7. Yolunuzu seçin: provenans soran ve kontrolleri yapan bir müzayede evi aracılığıyla satış (miras kalan bir Kıbrıs koleksiyonunu satma rehberimiz adım adım anlatıyor, İngilizce), bir müzeye bağış ya da Kıbrıs'a iade.
  8. Alıcıya ya da müzayede evine, eksikler dahil her şeyi yazılı olarak bildirin.
  9. Bir müzayede evi eseri satıştan çekerse ya da Kıbrıs sizinle iletişime geçerse, eseri olduğu yerde bırakın ve başka bir şey yapmadan önce bize yazın; sizi hemen kültür varlıkları hukukunda çalışan bir avukata yönlendiririz.

Kaynaklar

  1. 1.Convention on Cultural Property Implementation Act, Pub. L. 97-446, 96 Stat. 2350 (1983), 19 U.S.C. §§ 2601-2613.
  2. 2.U.S. Customs and Border Protection. (2022). Extension and Amendment of Import Restrictions on Archaeological and Ethnological Material From Cyprus (CBP Dec. 22-15). Federal Register, 87(136), 42636-42642, 18 July 2022. https://www.federalregister.gov/documents/2022/07/18/2022-15398
  3. 3.U.S. Customs Service. (2002). Import Restrictions Imposed on Pre-Classical and Classical Archaeological Material Originating in Cyprus (T.D. 02-37). Federal Register, 67, 47447, 19 July 2002.
  4. 4.U.S. Customs Service. (1999). Import Restrictions Imposed on Byzantine Ecclesiastical and Ritual Ethnological Material from Cyprus. Federal Register, 64, 17529, 12 April 1999.
  5. 5.U.S. Customs and Border Protection. (2007). Extension of Import Restrictions Imposed on Archaeological Material Originating in Cyprus (CBP Dec. 07-52). Federal Register, 72, 38470, 13 July 2007.
  6. 6.U.S. Customs and Border Protection. (2012). Extension of Import Restrictions on Archaeological Objects and Ecclesiastical and Ritual Ethnological Materials From Cyprus (CBP Dec. 12-13). Federal Register, 77, 41266, 13 July 2012; correction, 77 FR 45479, 1 August 2012.
  7. 7.U.S. Department of State. (2026). Meeting of the Cultural Property Advisory Committee; Proposals To Extend Bilateral Cultural Property Agreements With Cyprus, Guatemala, and Peru (Public Notice 13131). Federal Register, 91, 60692, 24 September 2026.
  8. 8.U.S. Department of State. Current Agreements and Import Restrictions. https://www.state.gov/current-agreements-and-import-restrictions/
  9. 9.19 C.F.R. § 12.104c, Importations permitted. Legal Information Institute, Cornell Law School.
  10. 10.19 U.S.C. § 2609 (Seizure and forfeiture) and § 2611 (Exemptions). Legal Information Institute, Cornell Law School.
  11. 11.National Stolen Property Act, 18 U.S.C. §§ 2314-2315.
  12. 12.United States v. McClain, 545 F.2d 988 (5th Cir. 1977); United States v. McClain, 593 F.2d 658 (5th Cir. 1979).
  13. 13.United States v. Schultz, 333 F.3d 393 (2d Cir. 2003).
  14. 14.Autocephalous Greek-Orthodox Church of Cyprus v. Goldberg & Feldman Fine Arts, Inc., 717 F. Supp. 1374 (S.D. Ind. 1989), aff'd 917 F.2d 278 (7th Cir. 1990).
  15. 15.New York County District Attorney's Office. (2025, March 24). D.A. Bragg Announces Return Of Antiquities To Spain And Cyprus. https://manhattanda.org/d-a-bragg-announces-return-of-antiquities-to-spain-and-cyprus/
  16. 16.U.S. Immigration and Customs Enforcement. (2023, April 24). HSI Newark investigation leads to return of ancient pottery to the Republic of Cyprus. https://www.ice.gov/news/releases/hsi-newark-investigation-leads-return-ancient-pottery-during-republic-cyprus
  17. 17.Department of Antiquities, Cyprus. (2023). Announcement on the repatriation of over 80 antiquities from the United States (26 April 2023). Press and Information Office, Republic of Cyprus; reported Cyprus Mail, 25 April 2023.
  18. 18.Department of Antiquities, Cyprus. (2026). Repatriation of 18 antiquities from the United States (handover 23 February 2026), reported Greek News USA, 11 March 2026; repatriation of a Cypro-Archaic jug from the United States, reported Cyprus News Agency, 31 March 2026.
  19. 19.Republic of Cyprus. Antiquities Law, Cap. 31 (1935, as amended, including Law 4(I) of 1996). Earlier: Ottoman Règlement on antiquities of 24 March 1874; Antiquities Law 1905.
  20. 20.Associated Press. (2016, October). Museum sale brings $1.2M despite protests from Cyprus, Egypt (Toledo Museum of Art, Christie's New York).
  21. 21.Internal Revenue Service. (2025). Instructions for Form 8283 (Rev. December 2025): Noncash Charitable Contributions. https://www.irs.gov/instructions/i8283
  22. 22.Association of Art Museum Directors. (2013). Guidelines on the Acquisition of Archaeological Material and Ancient Art (revised 2013). https://aamd.org
  23. 23.The Appraisal Foundation. Uniform Standards of Professional Appraisal Practice (2024 edition).